طراحی و اعتبارسنجی پرسش‌‌نامۀ ارزیابی برنامۀ آموزشی زبان فارسی از دیدگاه معلّمان و کاربست آن در مدارس المهدی – عج- لبنان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد‏.

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دانشگاه تهران، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا

doi
10.22067/jlkd.2025.94545.1336
چکیده

در این مقاله با هدف ارزیابی دیدگاه معلمان مدارس المهدی – عج – دربارۀ برنامۀ آموزشی زبان فارسی پرسش‌‌نامه‌‌ای استاندارد تدوین شده است. مبنای این پرسش‌‌نامه کتاب چهارچوب مرجع اتحادیۀ اروپا (نسخه 2020)، کتاب طراحی برنامۀ آموزشی زبان نیشن و مکالیستر (2009) و کتاب راهنمای آموزش زبان‌‌های خارجی مؤسسه تعلیم و تربیت اسلامی (2022) است. بر این اساس نخست پرسش‌‌نامه‌‌ای با 94 سؤال ذیل 4 شاخصۀ برنامۀ درسی (33 گویه)، دانش‌‌آموز (24 گویه)، فضای آموزشی و وسایل آموزشی (11 گویه)، و معلّم (26 گویه) طراحی و اعتبارسنجی شد. روایی محتوایی پرسش‌‌نامه پس از بررسی هشت متخصّص حوزۀ آموزش زبان فارسی 87/0 و پایایی آن 91/0 ارزیابی شد که در هر دو شاخص اعتبار پرسش‌‌نامه تأیید گردید. در گام بعد این پرسش‌‌نامه در اختیار 41 معلم و متخصص آموزش زبان فارسی در مدارس المهدی – عج – لبنان قرار گرفت. دیدگاه معلمان نسبت به برنامۀ آموزشی زبان فارسی در مدارس بیانگر این است که این برنامه در بسیاری از جنبه‌ها با معیارهای طرّاحی برنامۀ آموزشی همخوانی دارد، ازجمله در تقویت مهارت‌های زبانی، استفاده از روش‌های نوین تدریس و پرورش فرهنگی و دینی. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند محدودیت در منابع آموزشی، فضای فیزیکی و انگیزۀ دانش‌آموزان نیز شناسایی شد. ضرورت انطباق فرهنگی و تقویت زیرساخت‌ها برای ارتقای کیفیت آموزش زبان فارسی در مدارس ازجمله پیشنهادهای این پژوهش می‌‌باشد.