فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی نام‌های خاص یکی از حوزه‌های مطالعاتی جالب توجه در زبان‌شناسی اجتماعی محسوب می‌شود که به شاخۀ نام‌شناسی معروف شده است. این شاخه به زیرشاخه‌های مختلفی تقسیم می‌شود که یکی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها «جای‌نام‌شناسی» است. جای‌نام‌شناسی به بررسی نام مکان‌های جغرافیایی براساس اصول زبان‌شناسی می‌پردازد. پژوهش حاضر نیز درصدد است با تکیه بر دو معیار به بررسی جای‌نام کشورهای قارۀ آفریقا بپردازد. براین اساس، پژوهش حاضر دو هدف عمده دارد. هدف نخست، تعیین عوامل اصلی مؤثر در نام‌گذاری کشورهای آفریقایی است؛ به‌عبارت‌دیگر، با بررسی ریشه‌شناختی نام کشورهای آفریقایی به دنیال تعیین  عوامل اجتماعی مختلفی همچون سیاست، جغرافیا، مذهب و ... در نام‌گذاری کشورهای آفریقایی خواهیم بود. هدف دوم، بررسی نحوۀ کاربرد نام بین‌المللی جای‌نام‌های آفریقایی در فارسی است. براین اساس، ضمن مقایسۀ نام بین‌المللی هر کشور با صورت رایج آن در فارسی معیار، روش ورود و نحوۀ کاربرد آن جای‌نام در فارسی را بررسی خواهیم کرد. برای نیل به این اهداف، پیکرۀ پژوهش شامل 50 جای‌نام از کشورهای آفریقایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش در مورد معیار نخست نشان داد که از میان 7 عاملِ ویژگی‌های جغرافیایی، نام قوم و قبیله، ویژگی مردمان، ‌نام پادشاه، نام محصول رایج، نام شهر و جهت جغرافیایی، عامل نخست یعنی ویژگی‌های جغرافیایی با میزان فراوانی 21 مورد، تأثیرگذارترین عامل در نام‌گذاری کشورهای آفریقایی محسوب می‌شود. نتایج مربوط به هدف دوم نیز نشان داد که قرض‌گیری، مهم‌ترین عامل در کاربرد جای‌نام کشورهای آفریقایی در فارسی است؛ چراکه جای‌نام 45 کشور براساس فرایند قرض‌گیری مستقیم در فارسی کاربرد دارند. پس از قرض‌گیری، فرایندهای ترجمۀ قرضی و ابداع  نیز در نحوۀ کاربرد تعدادی از جای‌نام‌های آفریقایی در فارسی دخیل هستند.