بررسی فرسایش خاک با استفاده از تحلیل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره GIS در شهرستان خوی

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه

2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/rsgi.2025.67208.1138
چکیده

امروزه فرسایش خاک به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات زیست‌محیطی و اجتماعی-اقتصادی معاصر شناخته شده است؛ زیرا بر کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و اقتصاد اجتماعی تأثیر میگذارد. بنابراین هدف تحقیق حاضر، پهنه‌بندی حوضه شهرستان خوی می‌باشد. بدین منظور ابتدا با استفاده از تصاویر لندست و تکنیک طبقه-بندی شی‌گرا استخراج شد و به کلاس‌های (اراضی کشاورزی و باغی، اراضی شوره زار، اراضی مسکونی، اراضی مراتع و بایر و برون زدهای سنگی طبقه‌بندی شدند. در مرحله بعد، با شناسایی عوامل موثر در فرسایش خاک منطقه و تهیه لایه‌های اطلاعاتی هر معیار در GIS، استاتداردسازی لایه‌ها با استفاده از تابع عضویت فازی، روش رتبه‌دهی و وزن‌دهی معیارها با استفاده از روش کرتیک و روش ANP با استفاده از نرم افزار سوپردسیژن و مدل‌سازی نهایی با استفاده از روش تحلیل چندمعیاره ANP انجام شد. سپس تحلیل حساسیت معیارها با استفاده از داده‌های‌آموزشی انجام شد. سپس با اعمال مراحل مختلف مدل بر روی نقشه‌ها ، نقشه پهنه‌بندی فرسایش حوضه منطقه در 4طبقه با فرسایش بسیار زیاد تا فرسایش بسیار کم، استخراج گردید. روش فرایند تحلیل ANP بیشترین وزن را به معیار ششم (فاصله از آبراهه) و کمترین وزن را به معیار دوم (مدل رقومی ارتفاع) تخصیص داده است. با توجه به نتایج حاصله و نقشه مدل‌سازی فرسایش، معیارهای فاصله از رودخانه، کاربری اراضی و شیب، به ترتیب با مقادیر وزنی 0.271، 0.25 و 0.197، بیشترین مقدار وزنی رو دریافت کردند.