مقایسه جایگاه قدرت در لیلی و مجنون نظامی و جامی با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان. ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان. ایران.
doi
10.22067/jlkd.2025.92834.1317چکیده
روابط اجتماعی افراد سبب ایجاد قدرت نابرابر در جامعه میگردد. قدرت علاوه بر نابرابری ناپایدار است و افراد پیوسته در حال تلاش برای حفظ روابط قدرت خویش هستند. زبان یکی از مؤلفههای اصلی است که روابط نابرابر قدرت را آشکار میکند و در تحلیل گفتمان انتقادی که از نظریههای کارآمد برای تحلیل قدرت است، نقش برجسته دارد. نورمن فرکلاف از نظریهپردازان برجسته تحلیل گفتمان انتقادی به نقش نابرابر قدرت در روابط اجتماعی تأکید میکند. در این پژوهش منظومه لیلی و مجنون نظامی و جامی با استفاده از الگوی سه بعدی فرکلاف و تأکید بر مؤلفه قدرت تحلیل شده است. دستاوردهای این پژوهش نشان میدهد، شرایط اجتماعی متفاوت سبب تغییر نقش قدرت در منظومه نظامی و جامی است. تأثیر تصوف و عرفان رایج در محیط اجتماعی جامی سبب نتیجهگیری و پایان متفاوت میشود. مجنون به عشق الهی متصل میگردد و عشق مجازی را رها میکند. نظامی که برای نقش زن در اجتماع ارزشی متفاوت قائل است، عشق را به نام لیلی و پس از آن مجنون ختم میکند.