تحلیل و مصورسازی پژوهشهای انجام شده درباره دریاچه ارومیه: مرور علم‌سنجی بر اساس داده‌های وب‌آو‌ساینس 1976-2024

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 گروه محیط زیست، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران – مرکز تحقیقات مدیریت توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه و

doi
10.22034/rsgi.2025.64198.1112
چکیده

هدف مطالعه حاضر تحلیل علم‌سنجی و مصورسازی پژوهشهای انجام شده در خصوص دریاچه ارومیه است که در پایگاه استنادی وب‌آو‌ساینس نمایه شده‌اند. روش پژوهش توصیفی و با رویکرد علم‌سنجی انجام شد. جامعه آماری پژوهش 924 مدرک بازیابی شده در وب‌آو‌ساینس بود. به منظور توصیف داده‌ها، از نرم‌افزار SPSS، شناسایی الگوی هم‌تالیفی از نرم‌افزار ISI.EXE و نرم‌افزار Text Statistic Analyzer و مصورسازی شبکه هم‌تالیفی و رخداد واژگان از نرم‌افزار VOSViewer استفاده شد. بر اساس نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن رابطه مثبت و معنی‌داری بین سال و تعداد مقالات و رابطه منفی و معنی‌دار بین سال نشر و تعداد استناد وجود داشت. ضریب همکاری بین نویسندگان 69/0 بود و فقط 78/3 درصد مقالات، بصورت انفرادی نوشته شده بودند؛ همچنین، مقالات با سه، چهار، پنج و دو نویسنده به ترتیب الگوی هم‌تالیفی رایج در مطالعات این حوزه بودند. دانشگاههای تهران، تبریز و ارومیه به ترتیب بیشترین مدارک را در این زمینه داشتند. دانشگاههای تبریز، تهران و ارومیه به ترتیب بیشترین استناد را دریافت کردند. از نظر تعداد مدارک و استناد دریافتی، "بختیار فیضی‌زاده" و "توماس بلاشکه" دو پژوهشگر هسته و پیشرو در این حوزه بودند؛ "وحید نورانی" نیز از نظر تعداد مدارک و "کاوه مدنی" از نظر تعداد استناد دریافتی پژوهشگران هسته بعدی بودند. پژوهشگران کشورهای امریکا، آلمان و ترکیه نیز به ترتیب بیشترین مشارکت را در تالیف مقالات این حوزه داشتند. گرایشهای مطالعاتی جدید این حوزه "تغییرات آب و هوایی"، "سنجش از دور"، "آرتیمیا"،" GIS"، "یادگیری ماشین"، "خشکسالی" و "آبهای زیرزمینی" بودند.