فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش شهری یکی از مسائل پیچیده و چالش‌برانگیز در برنامه‌ریزی شهری است. اتوماتای سلولی به عنوان یک روش شبیه‌سازی قدرتمند، برای مدلسازی و پیش‌بینی گسترش کالبدی شهری استفاده می‌شود. هدف از تحقیق حاضر، با استفاده از روش اتوماتای سلولی در جهت مدلسازی و تحلیل کالبدی شهر تبریز میباشددر این راستا به تحقیق بررسی تأثیر عوامل مختلف مانند: توسعه شهری و تغییرات در تراکم ساختار شهری با استفاده از مدل زنجیره مارکوف بر رشد کالبدی شهر تبریز است. برای دستیابی به این هدف، ابتدا تصاویر ماهواره‌ای مربوط به سال‌های 2017، 2019، 2021 و 2023 با استفاده از روش طبقه‌بندی حداکثر احتمال تحلیل و طبقه‌بندی شدند. پس از این مرحله، نقشه‌های کاربری اراضی شهر تبریز استخراج گردیدند. نتایج حاصل نشان‌دهنده گسترش قابل توجه مناطق مسکونی و در عین حال کاهش چشمگیر در اراضی بایر و اراضی کشاورزی در طول این دوره شش ساله بود. پیش‌بینی روند توسعه شهری در سال 2033 با بهره‌گیری از مدل زنجیره مارکوف با شاخص کاپای 81/14 انجام شده است. نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل‌های انجام شده با استفاده از مدل‌ها نشان می‌دهد که شهر تبریز در مراحل مختلف توسعه و گسترش خود به صورت متمرکز و هسته‌ای در حال پیشرفت و گسترش است. این پیشرفت در تمامی جهات و ابعاد بخصوص از شرق شهر به وضوح قابل مشاهده است. بنابراین، تأکید بر استفاده از مدل‌های پیشرفته‌تر مانند زنجیره مارکوف می‌تواند به بهبود دقت پیش‌بینی‌ها و تحلیل‌های مربوط به تغییرات کاربری اراضی کمک شایانی نماید. از نتایج این پژوهش می‌توان در تصمیم‌گیری‌های شهرسازی و مدیریت منابع شهری استفاده کرد.