بررسی شبکۀ روابط اجتماعی بهره برداران از منابع آب در راستای مدیریت بهینه (مطالعۀموردی: نخلستان های بخش شرقی شهر فدامی، شهرستان داراب)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان
2 استادیار ژئومورفولوژی بخش جغرافیا، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز
doi
10.22059/jhgr.2018.261417.1007735چکیده
چگونگی مدیریت منابع آب در حوزة کشاورزی در ایران مسئلهای است که باید با مشارکت کشاورزان و بهرهبرداران آب تصمیمگیری شود. در این راستا، تحلیل روابط بین ذینفعان و شناسایی کنشگران یا افراد کلیدی در بین بهرهبرداران منابع آب، بهعنوان بازوی مدیریت مشارکتی، بهخصوص در جاهایی که منابع آب بهصورت مشاع بهرهبرداری میشود، میتواند نقش مهمی در موفقیت طرحهای مدیریت مشارکتی و بهینة آب داشته باشد. در این پژوهش سعی شده به تحلیل روابط در بین بهرهبرداران آب کشاورزی با استفاده از رویکرد تحلیل شبکه در محدودة نخلستانهای بخش شرقی شهر فدامی واقع در شهرستان داراب (استان فارس) پرداخته شود. بدین صورت که ابتدا بهرهبرداران براساس ویژگیهای اقتصادی، سن، و مالکیت تقسیمبندی شدند و سپس با مدل تحلیل شبکه روابط و شاخصهای مختلف بررسی شد. نتایج نشان میدهد تقریباً 51/54درصد از بهرهبرداران از منابع آب منطقة مورد مطالعه با دیگران روابط اجتماعی داشتهاند. همچنین،بهصورت تفضیلی، برخی بهرهبرداران بیشترین ارتباط با دیگران یا «خروجی» را در بین بهرهبرداران دارندکه این وضعیت موقعیت آنها را در شبکه در وضعیت اقتدار قرار داده است. یافتههای این تحقیق در تشخیص کنشگران با موقعیت مرکزی، که نقشیکلیدی در برنامةعمل مدیریت بهینةمنابع آب منطقة مورد مطالعه ایفا میکند، مؤثر خواهد بود.
