بررسی زمانی و مکانی روند تغییرات بلندمدت جنگل‌های هیرکانی و رابطه آن با پارامتر‌های اقلیمی

نویسندگان

1 دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دکتری جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22034/rsgi.2025.64404.1114
چکیده

بررسی روند بلندمدت تغییرات جنگل‌های و پاسخ آن‌ها به تغییرات اقلیمی به‌منظور مدیریت پایدار، افزایش درک از تأثیر تغییرات آب‌وهوایی و همچنین چرخه جهانی کربن ضروری است. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی زمانی و مکانی روند بلندمدت جنگل‌های هیرکانی و ارتباط آن‌ها با تغییرات پارامتر‌های اقلیمی است. به این منظور محصولات MOD13Q1 و MYD13Q1 سنجنده MODIS با هم ترکیب و سری زمانی با فاصله 8 روزه و تفکیک مکانی 250 متر از شاخص پوشش‌گیاهی EVI برای دوره زمانی 2003 تا 2020 تهیه شد. همچنین داده‌‌های ایستگاهای سینوپتیک که در فاصله‌ای کمتر از 10 کیلومتری از جنگل قرار داشتند تهیه و سری زمانی از میانگین دمای حداقل (T_min)، میانگین دمای حداکثر (T_max) و مجموع بارش (P) در هر 8 روز (متناسب با تاریخ داد‌های EVI) برای هر یک ایستگاه‌ها در بازه زمانی یاد شده ساخته شد. سپس از آزمون من-کندال و معنی‌داری آن برای بررسی روند تغییرات بلندمدت جنگل‌ها هیرکانی و از ضریب پیرسون برای بررسی همبستگی پارامتر‌های اقلیمی با EVI استفاده شد. نتایج روند بلند‌مدت نشان داد، پدیده‌های Greening و Browning به ترتیب در 77 و 23 درصد منطقه رخ داده‌اند که از این مقدار به ترتیب 97/47 و 79/7 درصد آن‌ها در سطح 10% معنی‌دار می‌باشند. همچنین همبستگی پیرسون بین EVI و پارامترهای اقلیمی نشان داد که EVI همبستگی مثبت و قوی با دما و همبستگی ضعیف با بارش دارد. در کل، مطالعه حاضر Greening را برای جنگل‌های هیرکانی در بازه زمانی 18 ساله، تایید و دما را به عنوان عامل اصلی اقلیمی آن معرفی می‌کند.