مقایسه کارآیی توابع کرنل ماشین بردار پشتیبان پیکسل پایه و عملگرهای فازی شئ گرا در پایش تغییرات رشد و گسترش شهری تبریز

نویسندگان

1 گروه نقشه برداری دانشکده فنی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری، پژوهشگر جهاد دانشگاهی، پژوهشکده توسعه و برنامه ریزی، مرکز GIS & RS، تبریز

3 دانشجوی دکتری سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/rsgi.2025.63373.1098
چکیده

رشد شهری به عنوان یک عامل تعیین کننده رفاه اجتماعی و پایداری محیطی، بسیار حیاتی به شمار می‌آید. در سا‌ل های اخیر داده-های سنجش از دور به عنوان ابزاری برای تعیین اندازه گسترش شهری و نظارت بر رشد شهری مورد استفاده قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه‌ کارآیی توابع کرنل ماشین‌بردار پشتیبان پیکسل‌پایه و عملگرهای فازی شئ‌گرا در پایش تغییرات رشد شهری تبریز با استفاده از تصاویر سری زمانی سال‌های 1394 و 1403 ماهواره سنتینل 2 می‌باشد. در این راستا، جهت طبقه‌بندی هر تصویر بر اساس توابع کرنل ماشین‌بردار پشتیبان پیکسل‌پایه، با استفاده از کرنل‌های ماشین بردار پشتیبان، فرایند طبقه‌بندی تصاویر انجام و نقشه رشد شهری هر کدام از توابع برای سال‌های مورد مطالعه تولید شد. از نرم‌افزار ایکاگنیشن جهت طبقه‌بندی شئ‌گرا استفاده گردید. در این مرحله اقدام به قطعه‌بندی بر اساس مقیاس‌ها، ضریب شکل‌ها و ضریب فشردگی‌های مختلف جهت رسیدن به حالت قطعه‌بندی بهینه گردید. سپس، نقاط تعلیماتی مشخص گردیدند و با استفاده از عملگر‌های فازی طبقه‌بندی انجام گردید. بر اساس نتایج این پژوهش، عملگر فازی AND با دقت کلی 49/96 درصد و ضریب کاپای 9688/0 برای تصویر طبقه‌بندی شده سال 1394 و دقت کلی 31/97 درصد و ضریب کاپای 9725/0 برای تصویر طبقه‌بندی شده سال 1403، مقدار دقت بیشتری را ارائه نمودند. لذا با توجه به دقت بیشتر عملگرهای فازی شئ‌گرا در این پژوهش، می‌توان ابراز نمود که الگوریتم‌های پردازش شئ‌گرای تصاویر ماهواره‌ای در طبقه‌بندی تصاویر رقومی ماهواره‌ای در مقایسه با الگوریتم‌های ماشین‌بردار پشتیبان، دست‌یابی به دقّت بالاتر را در استخراج محدوده شهری تبریز امکان‌پذیر می‌سازند.