بررسی عوامل موثر جغرافیایی بر فرونشست شهر مشهد با استفاده از مدل OLS

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری ، سبزوار، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه حکیم سبزواری ، سبزوار، ایران

3 دانشگاه حکیم سبزواری دانشکده جغرافیا و علوم محیطی گروه سنجش از دور و GIS

doi
10.22034/rsgi.2025.63505.1099
چکیده

پدیدۀ فرونشست سطح زمین یکی از مهم‌ترین مخاطرات محیطی است که امروزه بسیاری از دشت‌های کشور را تحت‌تأثیر قرار داده است. هدف این پژوهش پیش بینی میزان فرونشست زمین در شهر مشهد است به منظور دست یابی به این هدف از تکنیک تداخل سنجی راداری روش (D-insar) استفاده گردیده است. داده های ماهواره ای سنتینل1 در محیط نرم افزار Snap8.1 انجام شد. همچنین با استفاده از مدل Olsتحلیل فضایی عوامل های مؤثر بر فرونشست انجام پذیرفت. در این پژوهش سعی شده است، تحلیل فضایی فرونشست شهر مشهد و تعیین میزان و روند گسترش آن طی یک دورۀ زمانی3 ماهه در سال 2022 انجام شود. عوامل مؤثر فرونشست در این پژوهش شامل کاربری زمین، فاصله ازگسل، تغییرات سطح آب زیرزمینی، فاصله از رودخانه، طبقه ارتفاعی، شیب و خاک هستند. نتایج حاصل از این روش نشان‌دهندۀ آن است که نرخ فرونشست در شهر مشهد به‌طور فزاینده‌ای در حال افزایش است. علاوه بر آن طی این مدت بر وسعت این مناطق افزوده شده و روند گسترش به ‌سمت مناطق غرب در حرکت است. همچنین نتایج نشان می دهد که بیشترین‌ میزان فرونشست‌ در بخش‌ های غرب و شمال غربی بصورت پراکنده اتفاق افتاده است‌. مقایسه‌ مکانی‌ فرونشست‌ با میزان سطح‌ آب زیرزمینی نشان داد که‌ برای پیش‌ بینی‌ فرونشست‌، باید نقش‌ و تاثیر دیگر عوامل‌ کنترل کننده فرونشست‌ بدست‌ آید. باتوجه به مدل ols که sig ارتباط معناداری بین7 عوامل مؤثر نشان می دهد بیشترین عامل تاثیرگذار در فرونشست سطح آب زیر زمینی بوده و کمترین عامل تاثیرگذار، شیب بوده است.