بهینه‌سازی تفکیک اراضی شهری با رویکرد سازگاری اقلیمی با استفاده از GIS: (مطالعه موردی شهرک جدید شهریار تبریز)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری تخصصی، جغرافیا و برنامه ‏ریزی شهری، گروه برنامه ‏ریزی شهری و منطقه ‏ای، دانشکده برنامه‏ ریزی و علوم محیطی،

3 دانشجوی دکتری تخصصی، جغرافیا و برنامه ‏ریزی شهری، گروه برنامه‏ ریزی شهری و منطقه ‏ای، دانشکده برنامه ‏ریزی و علوم محیطی،

4 استادیار معماری، گروه معماری و طراحی شهری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

5 دانشیار، جغرافیا و برنامه ‏ریزی شهری، دانشکده برنامه ‏ریزی و علوم محیطی، گروه برنامه ‏ریزی شهری و منطقه ‏ای، دانشگاه تبریز،

doi
10.22034/rsgi.2025.63870.1102
چکیده

از آن‌جا که تعدیل شرایط اقلیمی فضای شهری بر آسایش شهروندان تأثیر‏گذار است، با ایجاد خرد اقلیم در مقیاس منطقه‏ای می‏توان عملکرد حرارتی بنا را بهبود بخشید. در پژوهش حاضر با اعمال آلترناتیوهای تفکیک زمین به صورتی که جهت‏گیری خیابان‏ها و بلوک‏های شهری نسبت به جهت جریان غالب باد متغیر باشد، تأثیر الگوی تفکیک اراضی بر سرعت باد و آسایش اقلیمی در شهر تبریز مورد مطالعه قرار گرفته و نهایتاً حالت بهینه تفکیک اراضی زمین ارائه شده است. هدف از این پژوهش بهینه‏سازی تفکیک زمین‏های شهری با رویکرد سازگاری با اقلیم منطقه در شهرک شهریار تبریز می‏باشد که در اقلیم سرد و کوهستانی واقع شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی با استفاده از شبیه‌سازی توسط محیط نرم‌افزار RWIND Simulation1.75 و تفکیک با استفاده از محیط نرم‏افزار CIVIL3D 2022 می‏باشد. طبق نتایج شبیه‏سازی به دست آمده از تفکیک منطقه شهری مورد بررسی و مقایسه با یکدیگر و با توجه به معیار آسایش باد دانپورت، حد آسایش، حد عدم آسایش و محدوده غیر قابل تحمل ارزیابی شد. نتایج حاکی از آن است که تفکیک متناسب با اقلیم و توپوگرافی محدوده تا حد بسیار زیادی می‏تواند بر آسایش اقلیمی تأثیرگذار باشد و در اقلیم سرد و کوهستانی که باد یکی از مهم‏ترین عوامل آسایش اقلیمی می باشد، باید در تفکیک اراضی شهری حداقل زاویه 45 درجه با جهت جریان باد لحاظ گردد. نتایج حاصل از مدل‏سازی شهرک جدید شهریار تبریز نشان می‌دهد که طراحی متناسب با توپوگرفی محدوده، بیشترین میزان آسایش اقلیمی را دارا می‏باشد.