فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده خزش شهری به گسترش نامنظم و پراکنده شهرها در حاشیه‌ها و مناطق روستایی اشاره دارد که منجر به کاهش اراضی کشاورزی و طبیعی، تخریب محیط زیست، و افزایش حاشیه‌نشینی می‌شود. در کلان‌شهر تبریز، الحاق روستاها به محدوده شهری و توسعه کالبدی جداگانه شهر باعث تغییرات گسترده‌ای در کاربری اراضی و محیط زیست روستاها شده است. این پژوهش به ارزیابی اثرات این خزش بر محیط زیست در مناطق روستا-شهرهای اطراف تبریز می‌پردازد. برای این منظور، با استفاده از داده‌های موجود و تحلیل سری‌های زمانی 30 ساله از طریق سنجش از راه دور و مدل‌های آماری که ابعاد مکانی و زمانی را تحلیل می‌کنند، رشد شهری و اثرات آن بر محیط پیرامون بررسی شد. همچنین روند و میزان این رشد در بخش‌های مختلف شهری مشخص شد. با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در نرم‌افزارهای Terrset و Arc/GIS ، کاربری اراضی با روش طبقه‌بندی نظارت‌شده استخراج گردید. از مدل Crass-tab برای بررسی تغییرات انواع کاربری‌ها، از مدل هلدرن برای شناخت گسترش افقی، و برای پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی تا سال 1402 از زنجیره مارکوف استفاده شد. نتایج ارزیابی تصاویر ماهواره‌ای نشان داد که درطی سال‌های 1372 - 1402 اراضی ساخته شده با 18/15255هکتار افزایش رشدی معادل 11 درصد است. همچنین، مدل‌های زنجیره مارکوف و هلدرن نشان داد که بیش از 70 درصد توسعه ناشی از افزایش جمعیت و 30 درصد ناشی ازرشد نامتوازن شهری بوده است. پیش‌بینی‌ها نیز نشان داد که گسترش اراضی ساخته‌شده تاسال 1412 ادامه خواهد داشت که این روند تهدیدی جدی برای محیط زیست و منابع طبیعی منطقه محسوب می‌شود.