ارزیابی جهش شهری وجهات مستعد توسعه‌ی شهر با تاکید بر مخاطره زلزله (مطالعه موردی: شهر زنجان)

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

3 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

doi
10.22034/rsgi.2024.62028.1080
چکیده

ابتدا با استفاده از تصاویر ماهواه‌ای سری لندست، نقشه‌های کاربری اراضی شهری برای سال‌های 1986 تا 2020 مورد ارزیابی قرار گرفت و نقشه‌های تغییرات کاربری اراضی شهر زنجان بدست آمد. در مرحله بعد با توجه به اهمیت زلزله در شهر زنجان تعداد زلزله‌های رخ داده در محدوده مورد مطالعه تا شعاع 200 کیلوکتری با استفاده از نرم‌افزار GIS مورد بررسی قرار گرفت و در مرحله نهایی با استفاده از دو مدل AHP و FUZZY و استفاده از پارامترهای مهم همچون عمق، قدرت، فاصله از کانون، شیب، ارتفاع و نوع سازه‌های ساختمانی نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زلزله در محدوده شهر حاصل شد. نوع تحقیق در این پژوهش کاربردی و به لحاظ روش و ماهیت توصیفی-تحلیلی است. نتایج نهایی نشان می‌دهد که رشد مساحتی شهر زنجان طی سال‌های 1986 تا 2020 روند افزایشی (بیش از دویست درصد) داشته ‌است به‌طوری‌که رشد وسعت مناطق شهری از 17.56 کیلومترمربع به 50.65 کیلومترمربع رسیده ‌است و نتایج حاصل از مطالعه آماری زلزله‌ها نشان می‌دهد که در دوره مورد بررسی در بازه صد سال اخیر در شعاع 200 کیلومتری شهر زنجان، 276 زلزله رخ‌داده است که کمترین آنها 3.4 ریشتر و بیشترین آنها 7.4 ریشتر و میانگین زلزله‌های رخ‌داده 4.5 ریشتر بوده است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که رشد و جهش شهر زنجان در بازه مورد بررسی به مناطق با خطر زلزله زیاد پیش رفته است.