نگاهی تازه به پیبست ضمیری سومشخص مفرد (ـش/aš/eš) در فارسی محاورهای از منظر نقشگرایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار زبانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استاد زبانشناسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22067/jlkd.2024.83887.1185چکیده
در پژوهش حاضر تلاش میشود یک مورد خاص از کاربرد پیبست ضمیری (ـش) در فارسی محاورهای از منظر نقشگرایی موردبررسی قرار گیرد. برای تهیه پیکره از دو رمان مجموعاً 56500 واژهای که به زبان محاورهای نگارش یافته و همچنین اطلاعات موجود در فضای مجازی استفاده شد و 110 جمله با ساخت موردنظر استخراج گردید. بررسی دادهها نشان میدهد مرجع پیبست (ـش) دانش مشترک و مفروض میان طرفین مکالمه است که ممکن است در قالب یک گزاره در گفتمان بازنمایی شود و یا با استفاده از یک عنصر در زبان فعال شود؛ بنابراین پیبست (ـش) از لحاظ ساختاری محرک پیشانگاری و افزودههای (راستش، حقیقتش، واقعیتش) گفتماننما هستند. مرجع پیبست حاوی اطلاع کهنه و معرفۀ مشخص است؛ اما گزارۀ پس از آن حاوی اطلاع نو و نکرۀ مشخص است. گزارهای که پس از پیبست ضمیری میآید کانون اطلاعی جمله است. پیبست ضمیری سومشخص مفرد هم در قالب افزوده و هم یک بند در آغاز جمله ظاهر میشود که هر دو صورت در جمله قابلحذف هستند و نقش معنایی و کاربردی آنان تصریحِ بیان حقیقت است.
