بررسی ارتباط بین جزایر حرارتی سطحی شهری و آلاینده‌های هوای کلانشهر تبریز

نویسندگان

1 دانشیار گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

2 -دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته سنجش از دور و GIS، گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

3 دانشیار گروه آب و هواشناسی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/rsgi.2024.62795.1092
چکیده

هدف این تحقیق، بررسی ارتباط بین جزایر حرارتی سطحی شهری و آلاینده‌های هوای کلانشهر تبریز است. از تصاویر لندست 8 و 9 برای محاسبه دمای سطح زمین (LST) و جزایر حرارتی سطحی شهری (SUHI) از تصاویر سنتینل 5p برای آلاینده‌های هوا در تاریخ 2023 در دو فصل بهار و تابستان استفاده شد. از الگوریتم پنجره مجزا (SW) برای LST و الگوریتم SUHI برای محاسبه جزایره حرارتی سطحی شهری استفاده شد. از تحلیل ANOVA و همبستگی پیرسون برای رابطه بین SUHI با آلاینده‌های هوا استفاده گردید. نتایج نشان داد که مقدار LST و SUHI در محدوده مورد مطالعه به ترتیب در رنج 75/9 تا 57/46 و 48/20- و 07/9 درجه سانتی‌گراد بوده است که مقدار SUHI در فصل بهار نسبت به فصل تابستان بیشتر بوده است. نتایج آلاینده‌های هوا، شاخص جذب آئروسل (AAI)، مونوکسید کربن (CO)، نیتروژن دی اکسید (NO2)، سولفور دی اکسید (SO2) و ازن (O3) نشان داد که تراکم آلاینده‌ها در بخش‌های مرکزی، جنوبی، جنوب غربی محدوده مورد مطالعه متراکم بوده است. ارتباط آماری بین آلاینده‌های هوا و SUHI نشان دهنده رابطه معکس ضعیف بین این دو متغیر با R2 برابر با 003/0 تا 14/0 در نوسان است. همچنین تحلیل ANOVA نشان داد که بالا بودن مقدار آماره F (بین 3/40 تا 56/65) و سطح معنی‌داری پایین P_value به مقدار 000/0 می‌توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی‌داری وجود دارد. بالا بودن اعداد آماره T نیز بیانگر معنی‌داری بودن این دو متغیر می‌باشد.