تشخیص تغییرات پوشش برفی با استفاده از روش‌های تحلیل شی‌ءگرای تصاویر ماهواره‌ای مطالعه موردی: حوضه‌های آبریز غربی دریاچه ارومیه

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی،دانشگاه تبریز،ایران

2 استاد گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی،دانشگاه تبریز،ایران

3 دانشجوی دکترای تخصصی گروه آب و هواشناسی،واحد مرند،دانشگاه آزاد اسلامی،مرند،ایران

4 استاد گروه آب و هواشناسی،دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی،دانشگاه تبریز،ایران

doi
10.22034/rsgi.2024.62524.1089
چکیده

هدف این مقاله، تشخیص تغییرات پوشش‌برفی با استفاده از روش‌های تحلیل شی‌ءگرای تصاویر ماهواره‌ای در حوضه‌های آبریز‌غربی دریاچه‌ارومیه (زولاچای، نازلوچای، شهرچای و باراندوزچای) است. وسعت پوشش‌برف به کمک تصاویر ماهواره‎ای Sentinel-2 و Landsat-8 برای روزهای با بیشترین برف به روش شی‌ءگرا استخراج و در ادامه به کمک روش CA-Markov وضعیت آتی پوشش برفی هر 4 حوضه در سال 2029 با دقت بالا 80 درصد شبیه‌سازی شد. سپس، عمق‌برف به کمک داده‎های FLDAS_NOAH و با استفاده از روش منحنی جرم باقیمانده نرمال شده در محیط اکسل مورد بررسی قرار گرفت. تغییرات پوشش و عمق برف در هر 4 زیرحوضه طی سال‎های 2016 تا 2023، دارای نوساناتی بوده است و یک روند کاهشی داشته‎اند. بیشترین پوشش‌برفی مربوط به سال‏های 2018، 2019 و 2021 می‎باشد. بیشینه و میانگین مقادیر عمق برف در سال‏ 2020 به بیشترین مقدار خود یعنی 2/28 و 0/68 و در سال‏های 2016 و 2018 نیز بیشینه عمق‌برف به کمترین میزان خود یعنی 1/07 و 1/1 رسید. همچنین بررسی نقشه پوشش‌برفی CA_Markov برای سال 2029 نشان دهنده روند افزایشی نسبی برف است. بنابراین علارغم وجود مشکلات کم‌آبی در منطقه، بررسی نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‎دهد که عوامل دیگری در تشدید کم‏آبی منطقه و کاهش آب دریاچه‌ارومیه تاثیر دارد؛ که یافتن و بررسی این عوامل، برای مدیریت مشکلات آبی منطقه بسیار حائز اهمیت است.