فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محیط زیست به عنوان بستر حیات بشر و نسل‌های آینده، جایگاهی اساسی در نظام‌های حقوقی پیدا کرده است. خسارات زیست‌محیطی به دلیل ویژگی‌هایی چون جمعی بودن، غیرقابل جبران بودن و تأثیر بر منافع بین‌نسلی، از دیگر انواع خسارت‌ها متمایز است و مسئولیت مدنی دولت در این حوزه، از مباحث مهم حقوق عمومی و محیط زیست به شمار می‌رود. در حقوق ایران، هرچند ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی دولت را در برخی موارد غیرمسئول می‌داند، اما تحول اندیشه‌های حقوقی و اصل ۵۰ قانون اساسی، زمینه پذیرش مسئولیت دولت در قبال خسارات زیست‌محیطی را فراهم آورده است. این مسئولیت می‌تواند بر مبنای تقصیر یا بر اساس نظریه خطر بدون نیاز به اثبات تقصیر استوار گردد. چالش‌های اصلی این حوزه شامل اثبات رابطه سببیت، تعیین مرجع صالح برای رسیدگی و محاسبه خسارت‌های زیست‌محیطی است. با این حال، اهمیت مسئولیت مدنی دولت تنها در جبران خسارات خلاصه نمی‌شود بلکه نقش مهمی در تضمین حاکمیت قانون، تحقق عدالت زیست‌محیطی و پاسخگویی دولت ایفا می‌کند. نتیجه آنکه پذیرش مسئولیت مدنی دولت در حوزه محیط زیست، ضرورتی انکارناپذیر برای توسعه پایدار، صیانت از حقوق نسل‌های آینده و حفظ تعادل اکولوژیک است.