مطالعه تغییرات هیدرولوژیکی هورامان در دو دهه گذشته با استفاده از گرانی سنجی ماهواره ای و مدلهای هیدروکلیماتولوژیکی
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات فضایی، پژوهشگاه فضایی ایران، تهران، ایران
doi
10.22034/rsgi.2023.52602.1019چکیده
گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی تاثیرات قابلملاحظهای را بر خاورمیانه گذاشته است، اما شدت تاثیرات در مناطق مختلف یکسان نیست. مطالعه تغییرات کمیِ آب بیشتر در مقیاسهای ملی و منطقهای، اما کمتر در مقیاس محلی صورت گرفته است. در مطالعه پیشرو به تاثیر تغییرات اقلیمی بر روی نوسانات آب در منطقه کوهستانی هورامان در غرب ایران، در دو دهه گذشته پرداخته شده است. این مطالعه بر اساس دادههای سطح دو ماهواره-های گرانیسنجی گرفته است. در فاز پیشپردازش دادهها، با بهرهگیری از روش بهینهسازی فیلتر، سیگنال مربوط به منطقه بارزسازی شده است. همچنین، خطای نشت سیگنال تخمین زده شده است. به-منظور تفکیک مولفههای بیلان آب و نیز برای ارزیابی نتایج روش گرانیسنجی، از مدلهای هیدروکلیماتولوژیکی شامل بارش، دمای سطح، ذخیره آب زمین، تبخیر-تعرق و آب محتوی گیاهان استفاده شده است. بین نتایج حاصل از سریهای مختلف گرانیسنجی با همدیگر و با نتایج مدلهای هیدروکلیماتولوژیکی هماهنگی قابل قبول وجود دارد. نتایج گرانیسنجی شامل تغییرات فصلی، بین سالی و درازمدت میباشد. روند درازمدت تغییرات نشان میدهد که طی دو دهه گذشته منطقه هورامان بطور میانگین 6.7 میلیمتر بر سال کاهش آب داشته است که 2.3 میلیمتر از آن مربوط به کاهش آب زیرزمینی بوده است. نتایج مقایسه مدلها نشان میدهد که تغییر قابلتوجه نوع بارش از برف به باران دلیل اصلی افت آب زیرزمینی در طول دوره مورد مطالعه بوده است. نتایج همچنین حاکی از این است که دمای سطح زمین افزایش محسوسی داشته است. بااینحال روند تغییرات تبخیر-تعرق که تحت تاثیر دما و میزان آب قابل دسترس است نوسانات پیچیدهای نشان میدهد.