بهبود مدلسازی حوضه آبریز با تجمیع مولفههای اصلی هیدرولوژیک در مدل SWAT
نویسندگان
1 استاد/ گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار/گروه مهندسی آب و خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد /گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 استادیار/گروه مهندسی آب و خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
doi
چکیده
آگاهی دقیقتر از مولفههای بیلان آب در سطح حوضههای آبریز، به فهم بهتر رفتار هیدرولوژیک حوضهها کمک شایانی خواهد نمود. در این تحقیق تاثیر کاربرد دو مولفه رواناب و تبخیر- تعرق واقعی در مدلسازی حوضه آبریز نیشابور (9500 کیلومتر مربع) در قالب مدل SWAT (Soil Water Assessment Tool) مورد بررسی قرار گرفت. مدل یکبار به کمک دادههای رواناب و بار دیگر به صورت ترکیبی و با استفاده از دادههای رواناب و تبخیر- تعرق واقعی به-دست آمده از تکنیک سنجش از دور، واسنجی و رفتار آن در برآورد همین دو مولفه در دوره زمانی جداگانهای اعتبارسنجی شد. نتایج آنالیز حساسیت مدل نشان داد که پارامترهایی نظیر آب قابل دسترس، ضریب جبران کننده تبخیر از سطح خاک و ضریب جبران کننده جذب رو به بالای آب توسط گیاه بیشترین حساسیت را به تغییرات ورودی مدل از خود نشان دادند. نتایج نشان داد که ریشه میانگین مربعات خطا در برآورد رواناب در مرحله اعتبارسنجی و در سه ایستگاه آبسنجی اندراب، خرو مجموع و حسینآباد برای مدل واسنجی شده بر اساس رواناب در بازه 06/0 تا 19/0 و برای مدل ترکیبی در بازه 02/0 تا 09/0 متر مکعب در ثانیه متغیر بود. اما نقش استفاده از هر دو مولفه رواناب و تبخیر- تعرق واقعی در پیشبینی تبخیر- تعرق واقعی برجستهتر بود. ریشه میانگین مربعات خطا در برآورد تبخیر- تعرق واقعی در سه زیرحوضه منتخب و برای مدل واسنجی شده بر اساس رواناب در بازه 10 تا 52/18 و برای مدل واسنجی شده ترکیبی در بازه 84/6 تا 82/7 میلیمتر در ماه متغیر بود