ارزیابی و پیش‌بینی تغییرات کاربری‌اراضی و پوشش زمین با استفاده از تکنیکهای سنجش از راه دور و GIS

نویسندگان

1 دانشجو

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، دانشگاه منابع طبیعی گرگان

3 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22034/rsgi.2022.15836
چکیده

مطالعه میزان تغییرات و تخریب منابع در سال­های گذشته و امکان­سنجی و پیش­بینی این تغییرات در سال­های آینده می­تواند در برنامه­ریزی و استفاده بهینه از منابع و کنترل و مهار تغییرات غیراصولی گام مهمی باشد. هدف این مطالعه ارزیابی و پیش­بینی تغیرات کاربری اراضی و پوشش زمین  شهرستان اهواز است. برای رسیدن به اهداف مطالعه داده­های سنجش از دور شامل تصاویر ماهواره­ای سنجنده TM سال­های ۱۳۷6، تصویر سنجنده ETM+ سال ۱۳۸8 و تصویر سنجنده OLI سال ۱400 به کار گرفته شد. پس از انجام پیش پردازش­های مورد نیاز، تصاویر ماهواره­ای با انتخاب نقاط تعلیمی مناسب مورد پردازش و طبقه­بندی قرار گرفتند. برای ارزیابی تغییرات از روش مقایسه پس از طبقه­بندی استفاده شد و جداول و نقشه­های تغییرات تهیه گردید. تغییرات کلی در دوره ۲4 ساله به این شکل است که مساحت مناطق ساخته شده با نرخ رشد 6 کیلومتر مربع در سال از 27/100 کیلومتر مربع  به 33/230 کیلومتر مربع افزایش یافته است این روند توسعه اراضی ساخته شده با تخریب اراضی بایر و کشاورزی حومه شهر همراه بوده است و کاربری کشاورزی در این بازه از 52/951 کیلومتر مربع در سال ۱۳۷6 به 26/957 در سال 1400 افزایش یافته است. مدل­سازی با استفاده مدل­های زنجیره مارکوف انجام گرفت. این نتایج نشان­دهنده توانایی خوب مدل مارکوف در مدل­سازی و پیش­بینی تغییرات است. سپس با مدل CA-Markov نقشه پوشش اراضی برای سال ۱۴12 شبیه­سازی گردید.نتایج نشان داد که طی این بازه‌ی زمانی، 95/94 کیلومتر مربع به اراضی ساخته شده اضافه گشته و 1 کیلومتر مربع  از اراضی کشاورزی، 28/64 کیلومتر مربع از اراضی بایر، 74/22 کیلومتر مربع از اراضی شور، 55/4 کیلومتر مربع از اراضی پهنه آبی و 6/2 کیلومتر مربع از اراضی تپه ماسه کاهش یافته است.