ارزیابی و بررسی کارآیی سیستم چگالش بخار آب در خاک‌های تقویت شده با مواد آلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانشیار و عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی

3 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22059/jrwm.2018.247285.1196
چکیده

با توجه به کمبود آب و خشک بودن بسیاری از عرصه­ها، توسعۀ فناوری­های جدید تأمین نیاز آبی گیاه در مرحلۀ استقرار یا پس از آن حائز اهمیت است. چگالش بخار در خاک روشی نوین و در حال توسعه است که با استفاده از انرژی­های تجدیدپذیر، دارای قابلیت در احیاء اراضی است. در این روش با استفاده از انرژی حاصل از تابش خورشید، تأمین آب و رطوبت، از بخار موجود در هوا حاصل شده و به طور مستقیم به ناحیۀ ریشه منتقل می­شود و رطوبت خاک را تا ظرفیت مزرعه بالا می­برد. هدف تحقیق حاضر امکان­سنجی افزایش رطوبت خاک­های مختلف بهبود یافته با مواد آلی است. در این روش بخار آب تولیدی وارد لوله­های هادی بخار شده و پس از تقطیر منجر به افزایش رطوبت خاک می­شود. نتایج این تحقیق نشان داد که چگالش بخار نقش قابل توجهی در افزایش رطوبت خاک دارد و چشم­انداز امیدبخشی دارد. نتایج این تحقیق نشان داد میزان رطوبت ذخیره شده در خاک اصلاح شده با مواد آلی به بیش 11 درصد در طول آزمایش رسید. ارزیابی آماری داده­های برداشتی نظیر پارامترهای دما، بافت خاک، مواد آلی و اثر متقابل هر کدام از این پارامترها بر تغییرات رطوبت خاک نشان داد که در مقایسه با شاهد، این روش در سطح یک درصد معنی­دار بوده است. بنابراین با احتمال 99 درصد این روش می­تواند به افزایش رطوبت خاک کمک کند. همچنین پارامترهای دما، مواد آلی و اثر متقابل دما و بافت خاک و همچنین دما و مواد آلی بر تغییرات دمای خاک در سطح یک درصد معنی­دار بوده است. بنابراین با احتمال 99 درصد تغییر این عوامل بهترین تأثیر را در افزایش رطوبت خاک دارد. بافت خاک نیز در سطح 5 درصد معنی­دار بوده است که نشان­دهندۀ آن است که با تغییر بافت خاک با احتمال 95 درصد بهترین تأثیر را در افزایش رطوبت می­توان بدست آورد. نتیجۀ تجزیۀ واریانس اثر متقابل بافت، دمای بخار و مواد آلی نشان داد که این سه پارامتر تأثیر معنی­دار بر افزایش رطوبت ندارد. نتایج نشان داد خاک با بافت متوسط، 35 درصد مادۀ آلی و بخار 45 درجۀ سانتی­گراد با لولۀ هادی پوشش­دار از شرایط بهتری نسبت به بقیۀ تیمارها از نظر رطوبت و دما برخوردار بوده­اند.