امکان سنجی ویژگی های بیو-هیدروژئومورفولوژیکی رودخانه ارس با استفاده از تصاویر ماهواره ای

نویسندگان

1 - گروه زیست‌شناسی گیاهی، دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریزدانشگاه تبریز

2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز

3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز

doi
چکیده

بیو-هیدروژئومورفولوژی موضوعی ترکیبی بین زیست­ شناسی و جغرافیایی طبیعی می­باشد که به­ مطالعه اشکال ناهمواری ­های ناشی از عمل آب به همراه عوامل زیستی می­ پردازد. شناخت عوامل بیو-هیدروژئومورفولوژیک و عملکرد آن در رودخانه ارس در راستای شناخت و مدیریت محیط در این رودخانه، اهمیت زیادی دارد. از این عوامل می­توان به رشد جلبک­ ها اشاره نمود. امروزه پدیده نوتروفیکاسیون به‌عنوان یک معضل مهم جهانی  بشمار می‌رود که بر روی اکوسیستم آبی تأثیر گذاشته و تعادل آن را به هم می‌زند. این پدیده در اثر رشد جلبک‌ها در بستر آبی ایجاد می‌شود که یکی از علل وقوع آن، مصرف بی‌رویه کود و ورود آنها به آب می‌باشد. بنابراین پایش و رصد این پدیده امری ضروری برای مقابله و مدیریت آن می‌باشد. در این راستا سنجش‌ازدور به‌عنوان روشی نوین، امکانات لازم جهت شناسایی شکل‌گیری و گسترش جلبک‌های رودخانه و مدل‌سازی تغییرات زمانی و مکانی آن‌ها را فراهم می‌آورد. سنجش‌ازدور با ارائه تصاویر چند زمانه امکان شناسایی دقیق محدوده‌های تحت پوشش جلبک ­ها و روند رشد و توسعه آن‌ها را فراهم می‌آورد. تحقیق حاضر با هدف امکان‌سنجی شناسایی محدوده‌های تحت پوشش جلبک‌ها را در محدوده رود ارس مدنظر قرار داده است. در این پژوهش از تصاویر ماهواره لندست 8 استفاده شده است. مبنای پردازش بر اساس فنون‌ پردازش تصویر و شناسایی جلبک‌ها می‌باشد. در این راستا به دلیل یکسان بودن بازتاب طیفی پوشش گیاهی و کلروفیل جلبک‌ها، از باند 4 و 5 و شاخص NDVI استفاده گردید و سپس از خروجی این شاخص به‌عنوان ورودی فن طبقه‌بندی نظارت‌شده به روش حداکثر احتمال اعمال گردید و در ارزیابی صحت طبقه‌بندی، صحت کلی 81 درصد و ضریب کاپا 79/0 به دست آمد. نتایج حاصل با نمونه‌برداری‌هایی که از رود ارس  انجام پذیرفت نزدیکی نتایج به یکدیگر را نشان داد. نتایج تحقیق حاضر برای ارزیابی وضعیت محیط‌زیستی جلبک‌ها در رود ارس و شناسایی منبع آلودگی‌های ناشی از جلبک‌ها دارای اهمیت زیادی است.