میکروکایمریسم؛ مهاجرت دوسویه سلول‌ها بین مادر و جنین

نویسندگان

1 استادیار گروه زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 کارشناس ارشد زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

doi
10.22038/ijogi.2022.21379
چکیده

مقدمه: گذر دوطرفه­ سلول­ ها بین جنین و مادر، احتمالاً در تمام بارداری­ها رخ داده و در توسعه­ سیستم ایمنی جنینی، ترمیم بافتی در بیماری­ های خودایمنی، سرطان و مراقبت ­ایمنی در مادر نقش دارد. شواهد پیش­رونده نشان می­ دهد که سلول­ های جنینی می ­توانند بعد از زایمان پایدار بمانند و به میکروکایمریسم منجر شوند. با وجود شواهد کافی مبنی بر گذر دوطرفه­ سلول­ ها، بخش قابل توجهی از میکروکایمریسم جنینی مبهم باقی مانده ­است. مطالعه­ مروری حاضر با هدف بررسی آخرین یافته ­ها در ارتباط با میکروکایمریسم جنینی و نقش­ های شناخته شده یا احتمالی این پدیده در بدن مادر و جنین انجام شد. روش‌کار: در این مطالعه­ مروری جهت یافتن مقالات مرتبط، پایگا­های PubMed، Science Direct، Scopus و Google Scholar با استفاده از کلمات کلیدی میکروکایمریسم، گذر سلولی بین جنین و مادر (MFCT) و جنین نیمه­ آلوژنیک در بازه­ زمانی 1991 تا 2021 جستجو شده و مقالات مجلات چارک اول و مقالات دارای اطلاعات مستند در اولویت قرار گرفتند. یافته ­ها: در طول بارداری موفق انسان، احتمالاً با سرکوب سیستم ایمنی جفتی، جنین نیمه­ آلوژنیک از حمله­ سیستم ایمنی مادر در امان می­ ماند و به ایجاد میکروکایمریسم کمک می­ کند. سلول­ های جنینی عمدتاً در مغز استخوان مادر پایدار می­ شوند و دارای توانایی تمایز به سلول­ های بالغ ویژه­ بافتی در اندام­ های آسیب­ دیده­ مادر هستند. نتیجه­ گیری: سلول­ های میکروکایمریک در برخی پاسخ ­های ایمنی و بیماری­ های مرتبط با سیستم ایمنی نقش قابل توجهی دارند. همچنین، توانایی سلول­ های جنینی برای عبور از سد جفتی و سد خونی- مغزی، مهاجرت به بافت ­های گوناگون و تمایز به چندین نوع سلول مختلف، باعث پیش­برد استراتژی­ هایی برای پیوند داخل وریدی سلول­ های بنیادی یا اجدادی به‌منظور ترمیم با روش سلول­ درمانی شده است. از سویی، حضور سلول ­های جنینی در خون مادر می­ تواند ابزاری غیر­تهاجمی برای دسترسی به DNA جنینی، به‌منظور تشخیص پیش از تولد فراهم ­نماید.