نوسانات جمعیت نماتد مرکبات Tylenchulus semipenetrans در یک باغ آلوده در استان فارس، جنوب ایران

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز

2 بخش گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 عضو هیات علمی دانشگاه شیراز

doi
10.22034/ijpp.2025.2021825.468
چکیده

نماتد مرکبات (Tylenchulus semipenetrans) یکی از مهم‏ترین عوامل تهدید‏کننده تولید مرکبات در دنیا محسوب می‏شود. مدیریت مؤثر این بیمارگر مستلزم درک پویایی جمعیت آن است. در این پژوهش، نوسانات فصلی و اوج‏های جمعیتی نماتد مرکبات در شهرستان فسا، یکی از مناطق اصلی تولید مرکبات استان فارس در جنوب ایران، طی سال‏های 1397-1398 بررسی شد. به منظور پایش تراکم و پویایی جمعیت نماتد، نمونه‏های خاک و ریشه به صورت ماهیانه جمع‏آوری شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که در باغ‌های شهرستان فسا دو اوج جمعیتی سالانه وجود دارد. بیشترین جمعیت نماتد در خاک در اواخر ماه‏های اردیبهشت و مهر-آبان مشاهده شد، در‏حالی‏که جمعیت ریشه در اواخر اردیبهشت و آذر به اوج خود رسید. کم‏ترین سطح جمعیت در خاک (لاروهای سن دوم و نرها) و ریشه (تخم‏ها، لاروها و ماده‏ها) در تیرماه مشاهده شد. بررسی‏ها نشان داد که نوسانات جمعیت نماتد در ریشه، به‏ویژه ماده‏ها، کم‏تر از نوسانات جمعیت در خاک است. علاوه بر این در بیشتر نمونه‏ها، با افزایش فاصله از تنه درخت، تراکم نماتد کاهش یافت. این یافته‌ها نشان‏دهنده اهمیت شناخت پویایی جمعیت نماتد برای اجرای راه‏کارهای مدیریتی در دوره‌های اوج جمعیت است.