فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسبت‌ دادن کرامات و خوارق عادات به مشایخ صوفیّه، از دوران آغازین تصوّف، به‌صورتِ پراکنده در متون صوفیّه رواج داشته و بخشی از تذکره‌ها و مقامات مشایخ صوفیّه را به خود اختصاص ‌داده‌ است. اسرار التّوحید و ترجمۀ رسالۀ قشیریّه از متون برجستۀ عرفانی و تذکره‌های صوفیانه هستند که حکایات بسیاری در آنها به ذکر کرامات اولیا اختصاص ‌یافته ‌است. ازدیدگاه لویی آلتوسر، منتقد و فیلسوف فرانسوی، گفتمان حاکم بر چنین آثاری، گفتمانی اقتدارگرایانه و ایدئولوژیک میان مرید و مراد است و ایدئولوژی در کسوت کرامات، به‌طورِ ناخودآگاه و نامحسوس، موجب سلطه‌جویی مشایخ بر مریدان و سوژه‌های خود شده ‌است. ازاین‌رو، در پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به خوانش انتقادی مفهوم کرامات در اسرار التّوحید و ترجمۀ رسالۀ قشیریّه، براساسِ نظریّۀ ایدئولوژی آلتوسر پرداخته‌ایم. یافته‌های پژوهش نشان‌ می‌دهند که مبحث کرامات در لایه‌های درونی این آثار، به‌مثابۀ سازوبرگی ایدئولوژیکی، برای مشروعیّت‌بخشی و بازتولید اقتدار گفتمان تصوّف و غنی‌سازی و تثبیت دیگر عناصر ایدئولوژیک در آن به ‌کار رفته ‌است.