بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر تراز آب زیرزمینی حوضه آبریز تسوج به روش ریز مقیاس نمایی آماری

نویسندگان

1 دانشیار /گروه جغرافیایی طبیعی، گرایش اقلیم شناسی دانشگاه تبریز.

2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی/ دانشگاه تبریز.

3 دانشیار /دانشکده مهندسی عمران، گرایش آب دانشگاه تبریز

4 استاد/دانشکده زمین شناسی، گرایش هیدروژئولوژی دانشگاه تبریز

doi
چکیده

تغییر اقلیم باعث تغییر دما، میزان تبخیر و تعرق، رطوبت خاک، سرعت باد و نیز تغییرات زمانی و مکانی بارش می‌گردد. خود این عوامل منجر به تغییر سایر پارامترهای هیدرولوژیکی از جمله تراز آب زیرزمینی خواهند شد. در این مطالعه با توجه به نقش مهم پارامترهای اقلیمی در مدیریت منابع آب، به منظور پیش‌بینی پارامتر‌های اقلیمی از مدل HADCM3 و سناریوهایA1B B1،A2  استفاده شد. جهت ریز مقیاس نمایی آماری داده‌های مدل گردش عمومی جو، از مدل LARS-WG که یکی از مشهورترین مدل‌های مولد داده‌های تصادفی وضع هوا می‌باشد استفاده شد. همچنین پیش‌بینی تغییرات سطح آب زیرزمینی حوضه آبریز تسوج برای دهه 2022-2013 با الگوی سری‌های زمانی در نرم افزار R انجام شد. نتایج نشان‌دهنده کاهش بارش و افزایش دمای بالاتر در سناریوی A2 نسبت به دو سناریوی دیگر می‌باشد. تغییرات دمایی و بارشی در سناریوهای A1B و B1 مشابه هم می‌باشند. در هر سه سناریو بیشترین افزایش دما و بالاترین درصد کاهش بارش در ماههای ژوئن، ژوئیه، اوت و سپتامبر اتفاق خواهد افتاد که همزمان با اوج مصرف آبهای زیرزمینی به منظور شرب، کشاورزی و نیازهای زیست محیطی می‌باشد. همچنین بررسی همبستگی متقاطع نشان دهنده تاثیر بارش بر تراز آب زیرزمینی با تاخیر زمانی 2 ماهه می‌باشد. با توجه به تغییر اقلیم و با فرض ادامه یافتن شرایط موجود بهره‌برداری از آب زیرزمینی در حوضه آبریز تسوج، میانگین افت تجمعی سطح آب زیرزمینی در سال دهم پیش‌بینی (1401) نسبت به سال پایه (1381) 85/7 متر خواهد بود. این پیش بینی هشداری جدی برای مدیریت آب در این منطقه بوده تا از بروز فاجعه انسانی و زیست محیطی جلوگیری شود.