فرآیند حذف در زبان فارسی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشگاه دامغان

3 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22067/jlkd.2019.28421
چکیده

حذف از جمله فرآیندهای واجی رایج در زبان­ها است که در آن یک یا چند مشخصة آوایی در یک موضع مشخص حذف می­شود. این بافت خاص می­تواند در یک واژة بسیط وجود داشته باشد یا در اثر یک فرایند ساخت­واژی همچون ترکیب یا وندافزایی ایجادشود. هدف مقاله حاضر این است که در چارچوب نظریة بهینگی به بررسی فرآیند حذف در زبان فارسی گفتاری  بپردازد و به سؤالات زیر پاسخ دهد: 1. فرآیند حذف در زبان فارسی معیار در چه بافت­هایی صورت می­گیرد؟ 2. کدام همخوان­ها و واکه­ها بیشتر در معرض حذف قرار دارند؟ 3. نوع و مقولة واژگانی کلماتی که حذف در آنها صورت می­گیرد، کدام است؟ به این منظور 881 داده از فارسی معیار که در آنها فرایند حذف صورت گرفته مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان می­دهد که همخوان­ها بیش از واکه­ها در معرض حذف هستند و در این میان سهم همخوان­های انسدادی و واکه­های کوتاه /a,e,o/  بیشتر است. همچنین کلماتی با مقولة واژگانی اسم و ساخت مشتق بیشتر در معرض حذف قرار دارند و در نهایت این­که کلمات دوو سه هجایی گرایش بیشتری به سوی حذف داشته و هجای پایانی واژه مناسب­ترین بافت برای اعمال فرایند حذف است.