فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیات 15 و 16 سورۀ نساء ازجملۀ آیات‌الاحکامی هستند که با توجه به موضوعات مطرح‌شده در آن‌ها، مورد مناقشه فقیهان قرار گرفته‌اند. نقطۀ کانونی و هدف پژوهش حاضر بررسی «فحشاء» در دو آیۀ مورد نظر از دیدگاه فریقین و مقایسۀ دیدگاه این دو گروه است تا بتوان بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، راهکارهای عملی برای مجازات مرتکبین این نوع جرائم در نظر گرفت. سؤال اصلیِ مقاله عبارت است از اینکه مراد از «الفاحشه» از دیدگاه فریقین در آیات 15 و 16 سورۀ نساء چیست. برای پاسخ به این سؤال از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. پس از بررسی دیدگاه فقها نتایج، حاکی از آن است که جز معدودی از فقیهان، بقیۀ ایشان مراد از فحشاء در آیات مورد بررسی را زنا در نظر گرفته‌اند. شمار فقهایی که مراد از فحشاء در آیۀ 15 را مساحقه و مراد از آن را در آیۀ 16 را لواط در نظر گرفته‌اند، در میان فقهای معاصر شیعه بیشتر از بقیه فقها است. همچنین پس از بررسی دیدگاه‌ها با رویکرد اجتماعی مشاهده می‌شود که احکام صادرشده در این آیات می‌تواند برای مجازات انحرافات جنسی نظیر لواط و سحق راهگشا باشد و توجه به آن می‌تواند موجب قرارگرفتن غریزۀ جنسی در مسیر طبیعی و استحکام خانواده شود. نویسندگان بر این باورند که مراد از «الفاحشه» در آیه اول می‌تواند سحق یا اعم از زنا و سحق باشد و در آیۀ دوم، لواط یا اعم از زنا و لواط باشد. چنین تلقی‌ای نشان از تناسب بیشتر جرم و مجازات در نحوۀ برخورد با مرتکبین با توجه به جنسیت و شرایط روانی-اجتماعی مرتکبین است.