تأثیر پیش‌تیمارهای مختلف بر جوانه‌زنی بذر گیاه دارویی درمنه سفید (Artemisia herba-alba): راهکاری برای احیای یک ‌گونه در معرض خطر

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22067/jhs.2025.92128.1414
چکیده

درمنه سفید (Artemisia herba-alba) گیاهی ارزشمند با کاربردهای دارویی و معطر می­باشد که امروزه در لیست گیاهان در معرض خطر انقراض قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی تیمارهای مختلف در دو آزمایش به‌صورت جداگانه در آزمایشگاه علوم باغبانی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال 1403-1402 طراحی و انجام شد. آزمایش اول به‌صورت فاکتوریل برپایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اول آزمایش شامل تیمارهای هورمون اسیدجیبرلیک در سه غلظت، پتاسیم نیترات در سه غلظت به همراه شاهد بودند که به‌صورت جداگانه اعمال شدند. عامل دوم شامل مدت ‌زمان اعمال پرایمینگ در دو زمان 12 و 24 ساعت بود. براساس نتایج آزمایش اول، آزمایش دوم با تیمار برتر در آزمایش اول به همراه تیمارهای سرمادهی خشک و مرطوب به­عنوان عامل اول در تلفیق با تیمار نوری در چهار سطح به­عنوان عامل دوم انجام شد. براساس یافته­های آزمایش اول، بیشترین طول ساقه‌چه‌ (13 میلی‌متر)، ریشه‌چه (12 میلی‌متر) و گیاهچه (25 میلی‌متر)، وزن تر (011/0 گرم) و خشک گیاهچه (0022/0 گرم)، شاخص بنیه طولی (3/1806) و بنیه وزنی (1604/0)، درصد جوانه‌زنی (71 درصد)، سرعت جوانه­زنی (1/8 بذر در روز) و فعالیت آنزیم آلفا-آمیلاز (0676/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر در دقیقه) در تیمار اسیدجیبرلیک 500 میلی‌گرم بر لیتر ثبت گردید. نتایج آزمایش دوم نشان داد که تحت تیمار 16 ساعت نور در تلفیق با هورمون اسیدجیبرلیک بیشترین شاخص بنیه طولی (2427) و وزنی (169/0)، درصد جوانه‌زنی (78 درصد)، سرعت جوانه‌زنی (73/9 بذر در روز) و میزان فعالیت آنزیم آلفا-آمیلاز (082/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر در دقیقه) ثبت گردید. تیمار تلفیقی 16 ساعت نور به همراه هورمون اسیدجیبرلیک، بیشترین تأثیر را بر شکست خواب بذر گیاه درمنه سفید داشت. تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از تیمار تلفیقی نور به همراه هورمون اسیدجیبرلیک، یک راهبرد بسیار مؤثر و کم‌هزینه جهت رفع خواب بذر و جوانه­زنی گیاه دارویی درمنه سفید می­باشد.