کارکرد و تأثیرگذاری شورای امنیت سازمان ملل متحد بر توسعه صلاحیت دیوان کیفری بینالمللی (با تأکید برقطعنامههای صادره علیه جنایت تجاوز سایبری)
نویسندگان
1 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، علوم سیاسی و الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران، تهران، ایران.
3 گروه حقوق بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jqclcs.2023.351373.1799چکیده
تجاوز سایبری، از جمله جنایتهایی است که بهواسطۀ پیشرفت فناوری در رژیم حقوقی بینالمللی و بهویژه ظرفیت رسیدگی آن بهعنوان یک جنایت در دیوان کیفری بینالمللی به کمک شورای امنیت و قطعنامههای صادره مورد بحث قرار گرفته است.این پژوهش، به شکل توصیفی – تحلیلی تجزیهوتحلیل شده است و به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ گردآوریِ اطلاعات، به روش اسنادی و با مراجعه به قوانین، اسناد بینالمللی و منابع معتبر انجام شده و اطلاعات بهدستآمده به شکل توصیفی_تحلیلی تجزیهوتحلیل شدهاند تا به این پرسش پاسخ داده شود که «در صورت منحصر نبودنِ احرازِ تجاوز سایبری به شورای امنیت، کارکرد و تأثیرگذاری شورای امنیت سازمان ملل متحد بر توسعۀ صلاحیت مراجع دیگری، نظیر دیوان کیفریِ بینالمللی، چیست؟».یافتههای پژوهش نشان میدهد که مادۀ 8 مکرر اساسنامۀ دیوان کیفری بینالمللی، شامل اعمال اشخاص خصوصی نمیشود و تنها در صورتی یک عملیات سایبری را میتوان تجاوز دانست که به آستانه و میزان «حملۀ مسلحانه» رسیده باشد. قانون ۱۲ دستورالعمل تالین نیز در این زمینه صراحت دارد. صلاحیت شورای امنیت در بحث احراز تجاوز سایبری دارای تقدم و اولویت است و این تقدم بهمنزلۀ صلاحیت انحصاری نیست. رژیم صلاحیتیِ دیوان در شناسایی جنایت تجاوز، در صورت ارجاعات دولتی و تحقیقات مقتضی، تنها پس از تصویب یا پذیرش دستِکم یکی از دو کشور متجاوز و مجنیعلیه یا قربانی (عضو مدعی قربانی)، قابل اعمال است. شورای امنیت میتواند وضعیت را به دیوان کیفری بینالمللی ارجاع دهد یا تعقیب و تحقیق دیوان را بهصورت موقت، بهمدت یک سال تمدید کند.
