ساخت سازه عفونتزای جدایه مشهد ویروس سوختگی سیاه برگ چغندرقند (Beet black scorch virus) و بررسی واکنش برخی ارقام چغندرقند نسبت به آن در شرایط گلخانه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری بیماری شناسی گیاهی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد و مربی پژوهشی، بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
2 دانشیار،گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3 دانشیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
4 دانشیار،گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
5 استادیار، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
doi
10.22034/ijpp.2019.38313چکیده
ویروس سوختگی سیاه برگ چغندرقند (Beet black scorch virus, BBSV) یک ویروس جدید خاک زاد چغندرقند میباشد. بهمنظور ساخت سازه عفونتزای این ویروس و بررسی واکنش برخی ارقام چغندرقند به آن، نمونههای علائم ریشه ریشی در ریشه، از مزرعهای در مشهد جمعآوری شد. در این نمونه با استفاده از آزمون زنجیرهای پلیمراز با ترانویسی معکـوس دو ویروس BBSV و Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) ردیابی گردید. پس از خالصسازی و تکثیر ژنوم کامل BBSV، همسانه عفونتزای آن در ناقل pDrive ساخته شد. آرانای سنتز شده از همسانه عفونتزا توسط فاژ T7، برای آلودهسازی مکانیکی گیاه محک سلمه تره استفاده شد. بهمنظور آلودهسازی مکانیکی برگ گیاهچههای چغندرقند، از برگهای دارای علائم کلروتیک گیاه محک، بهعنوان مایه تلقیح اولیه استفاده شد. در این تحقیق از ارقام چغندرقند داخلی شامل: شریف، آریا و شکوفا و ارقام خارجی شامل: Izabella، Pauletta و Dorothea، با تنوع ژنتیکی متفاوت کشتشده در شرایط گلخانه، استفاده شد. نتایج این بررسی نشان داد که BBSV میتواند سه هفته پس از مایهزنی، علائمی بهصورت نقاط نکروتیک ریز روی برگ گیاهچه همه ارقام ایجاد نماید؛ بنابراین سازه عفونتزای ساختهشده میتواند بهعنوان یک ابزار مطمئن برای غربال مقدماتی ژرمپلاسمهای چغندرقند (قبل از شروع برنامههای بهنژادی جهت تهیه ارقام مقاوم به این ویروس) تحت شرایط گلخانه، مورد استفاده قرار گیرد. از آنجا که تاکنون هیچ ژن یا ژنهای مقاومی در چغندرقند نسبت به BBSV گزارش نشده است، میتوان با استفاده از این روش سعی در یافتن منابع مقاومت به این ویروس در چغندرهای وحشی و زراعی نمود.