فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطابق حقوق ایران، جنین از اهلیت تمتع متزلزلی نسبت به حقوق مدنی برخوردار است که این اهلیت متزلزل به‌محض زنده متولدشدن مستقر می‌شود. در خصوص محدودۀ شمول تمتعِ حمل بر حقوق مدنی، قانون مدنی در ماده 957 به‌صورت مطلق از عبارت «حمل از حقوق مدنی متمتع می‌گردد» استفاده کرده است. بسیاری از تفاسیری که در راستای تبیین این ماده و چه‌بسا پیشنهاد اصلاح آن صورت گرفته، ناقص بوده و به‌خاطر عدم مطالعۀ کافیِ مبانی مالکیت، به حقیقت این مسئله نرسیده‌اند. این مقاله که با روشی تحلیلی-توصیفی از منابع فقهی و حقوقی بهره گرفته، به پاسخ این سوال می‌پردازد که حمل در چه گستره‌ای و تحت چه ضوابطی از حقوق مدنی متمتع می‌شود. برخی با استناد به اطلاقات ادله، تمتع حمل از همه عقود آن‌هم بدون اناطه به زنده متولدشدن را برگزیده‌اند که در این نظریه، ضوابط برداشت حکم از اطلاقِ دلیل رعایت نشده است. با تبیین قرینیت ارتکازِ عقلا در تمتعات حمل، نظر برگزیده این نوشتار، تمتع حمل از عناوین مسامحی و غیرمعاوضی به‌صورت متزلزل و مراعی به زنده متولدشدن بدون تأثیر حلول روح در جنین است. برای دستیابی به این نتیجه که تفسیری مؤید ماده 957ق.م ایران است، ادله مربوط در متن مقاله گنجانده و نقد و بررسی شده است.