طبقه‌بندی رسوبات سطحی جنوب جلگة خوزستان براساس ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی و تعیین تأثیرگذارترین متغیرها در تغییرپذیری آن‌ها

نویسندگان

1 دکتری مهندسی منابع‌طبیعی (گرایش بیابان‌زدایی)، مرکز پژوهش‌های کاربردی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

2 هیات علمی پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

3 استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

4 استاد، دانشکدة منابع‌طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrwm.2017.35571.606
چکیده

مطالعة رسوبات سطحی جنوب جلگة خوزستان در اراضی حاشیة تالاب شادگان به­منظور شناخت ماهیت رسوبات، طبقه­بندی آنها و تعیین تأثیر­گذار­ترین ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی در تغییرات رسوبات، انجام شد. پس از تهیة نقشة واحدهای کاری، نمونه­ها از 27 نقطه در واحدها برداشت شدند. ویژگی­های شیمیایی نمونه­ها شامل کربنات کلسیم، سولفات کلسیم، کلرید سدیم، سدیم، منیزیم، کلسیم، هدایت الکتریکی، اسیدیته و نسبت جذب سدیم، اندازه­گیری شدند. پس از حذف مجموع مواد شیمیایی، درصد مواد تخریبی و شیمیایی تعیین و سپس دانه­بندی بخش تخریبی صورت پذیرفت. از آنجا که رسوبات، ریزدانه و حاوی املاح بودند، طبقه­بندی با روش جدید مبتنی بر سهم اجزای تخریبی و شیمیایی انجام شد و به­منظور تعیین تأثیرگذار­ترین عوامل و متغیر­ها در تغییر­پذیری رسوبات از تحلیل عاملی و تحلیل خوشه­بندی استفاده شد. نتایج طبقه­بندی نشان داد که رسوبات سطحی منطقه از نوع مارن بوده و ترکیبی مشابه مارن­های ترسیر ایران دارند. براساس نتایج تحلیل عاملی، دو عامل اصلی اجزای طبقه­بندی جدید و ویژگی­های شیمیایی، بر تغییر­پذیری رسوبات مؤثر بودند که ویژگی­های شیمیایی نقش مؤثرتری داشته و با توجه به نتایج تحلیل خوشه­ای، متغیر سدیم مؤثرترین آنها بوده و مقدار آن در واحدهای کاری مختلف، تا بیش از20 برابر متفاوت است. نتایج این تحقیق نشان داد که به کار گیری روش جدید طبقه­بندی همراه با تحلیل­های آماری منجر به استخراج اطلاعات بیشتر از اراضی یکدست و وسیع پلایایی و سبخایی می­شود.