مسئله مندی حق بر سلامت جسمانی زندانیان؟ تحلیل انتقادی گفتمان مقامهای عدالت کیفری ایران

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jqclcs.2023.352307.1804
چکیده

محرومیت افراد از آزادی به حکم قانون، برانگیزندة این تعهد برای دولت­ها است که سلامت جسمانی آنان را با فراهم آوردن امکانات و مراقبت­های پزشکیِ هم­تراز با استانداردهای پذیرفته­شدة درمانی برای دیگر افراد جامعه، تضمین کنند. این حقِ زندانیان در اسناد متعدد بین­المللی مورد تأیید قرار گرفته است و امروزه در همة نظام­های داخلی نیز دست­کم در سطح قانونگذاری مورد پذیرش قرار گرفته است. مقالة حاضرتلاش می­کند تا ضمن مقایسه تطبیقی قوانین و مقررات نظام عدالت کیفری ایران با اسناد بین­المللی در خصوص حق برسلامت جسمانی زندانیان، گفتمان مقام­های عدالت کیفری ایران را نیز در خصوص 8 مورد از پرونده‌هایی که حسب اظهارنظرهای رسمی، عامل بیماری موجبِ مرگ افرادی در زندان بوده است، مورد تحلیل انتقادی قرار داده و به این پرسش پاسخ دهد که پدیدة مرگ در زندان آن­گاه که در نتیجة بیماری زندانیان رخ می ­دهد، تا چه میزان به عنوان یک «مسئله» برای مقام­های نظام عدالت کیفری ایران مطرح بوده است. به‏رغم شناسایی حق بر سلامت و مراقبت­های پزشکی محکومان به حبس در نظام عدالت کیفری ایران، بررسی اسناد و گزارش­های رسمی از پرونده­ های مربوط به این حق زندانیان نشان می­دهد که دسترسی افراد بازداشت­ شده یا زندانی به مراقبت‌های پزشکی در عمل کمتر از میزان پذیرفته‌شده در آیین­نامه­ ها و قوانین مرتبط است. علاوه بر این، تحلیل گفتمان مقام­های رسمی حکایت از این موضوع دارد که در نگاه آنان به خطر افتادن حق بر سلامت جسمانی زندانیان، مسئولیتی برای مدیران و کارکنان زندان در پی ندارد.