مسئله مندی حق بر سلامت جسمانی زندانیان؟ تحلیل انتقادی گفتمان مقامهای عدالت کیفری ایران
نویسندگان
1 دانش آموخته دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jqclcs.2023.352307.1804چکیده
محرومیت افراد از آزادی به حکم قانون، برانگیزندة این تعهد برای دولتها است که سلامت جسمانی آنان را با فراهم آوردن امکانات و مراقبتهای پزشکیِ همتراز با استانداردهای پذیرفتهشدة درمانی برای دیگر افراد جامعه، تضمین کنند. این حقِ زندانیان در اسناد متعدد بینالمللی مورد تأیید قرار گرفته است و امروزه در همة نظامهای داخلی نیز دستکم در سطح قانونگذاری مورد پذیرش قرار گرفته است. مقالة حاضرتلاش میکند تا ضمن مقایسه تطبیقی قوانین و مقررات نظام عدالت کیفری ایران با اسناد بینالمللی در خصوص حق برسلامت جسمانی زندانیان، گفتمان مقامهای عدالت کیفری ایران را نیز در خصوص 8 مورد از پروندههایی که حسب اظهارنظرهای رسمی، عامل بیماری موجبِ مرگ افرادی در زندان بوده است، مورد تحلیل انتقادی قرار داده و به این پرسش پاسخ دهد که پدیدة مرگ در زندان آنگاه که در نتیجة بیماری زندانیان رخ می دهد، تا چه میزان به عنوان یک «مسئله» برای مقامهای نظام عدالت کیفری ایران مطرح بوده است. بهرغم شناسایی حق بر سلامت و مراقبتهای پزشکی محکومان به حبس در نظام عدالت کیفری ایران، بررسی اسناد و گزارشهای رسمی از پرونده های مربوط به این حق زندانیان نشان میدهد که دسترسی افراد بازداشت شده یا زندانی به مراقبتهای پزشکی در عمل کمتر از میزان پذیرفتهشده در آییننامه ها و قوانین مرتبط است. علاوه بر این، تحلیل گفتمان مقامهای رسمی حکایت از این موضوع دارد که در نگاه آنان به خطر افتادن حق بر سلامت جسمانی زندانیان، مسئولیتی برای مدیران و کارکنان زندان در پی ندارد.