تبیین ماهیت‌شناختی نهاد قوامیت مبتنی بر خوانش مقاصدی از فقه نظام خانواده

نویسندگان

1 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22034/fiqh.2024.353702.1092
چکیده

تبیین «قوامیت» در جایگاه مفهومی که در ائتلاف زوجیت تعریف می‌‌شود، به دلیل نقش راهبردی آن در دوگانۀ حق - تکلیف و اثربخشی آن بر کیفیت روابط زوجین، مسئله‌ای دارای اهمیت است. شواهد نشان می‌دهد با وجود اهتمام علمی بر تبیین قوامیت، همچنان در واقعیت خانواده مسلمان، چالش‌هایی ناظر به آن وجود دارد که نشان از ضرورت بازاندیشی و اخذ اندیشه‌های نوین در آن دارد. بنابراین این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی - تحلیلی، به بازخوانی ماهیت قوامیت پرداخته است و با تأمل در ادبیات فقهی آن نشان می‌دهد شناخت حقیقت کارکردی نهاد قوامیت، جز از طریق خوانش آن تحت یک نظام یکپارچه از فقه اسلامی که بر وجوه کلان‌نگری تأکید و هم‌گرایی این مفهوم را با غایت‌ها و مقاصد شریعت لحاظ ‌نماید، از جامعیت مورد انتظار برخوردار نخواهد بود و از این دیدگاه نشان می‌دهد تبیین غایت‌گرایانۀ مبتنی بر رویکرد مقاصدی، کانونی بر تحول مفهومی و معناشناختی نهاد قوامیت خواهد بود.