امکانسنجی استناد به دفاع مشروع بهعنوان مانع مسؤولیت کیفری در مقابل حملات سایبری
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران
2 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jqclcs.2021.306582.1587چکیده
دفاع مشروع بهعنوان یکی از موانع مسئولیت کیفری در حقوق ایران با دیدگاه جرائم سنتی تبیین شده است. با این حال، افزایش حملات سایبری در فضای مجازی و توسعة فناوری برای مقابله با این حملات پیش از مداخلة دولت و وجود آسیبهای جبرانناپذیر، این پرسش را پیش میآورد که آیا میتوان در برابر حملة سایبری بهعنوان بزه کیفری، به دفاع مشروع بهعنوان یک عامل مانع مسئولیت در حقوق کیفری (فارغ از ضوابط دفاع مشروع در حقوق بینالملل) استناد کرد. پژوهش حاضر بهصورت توصیفی-تحلیلی درصدد است با بررسی امکانسنجی تسری ضوابط حاکم بر دفاع مشروع سنتی به حملات سایبری و تحلیل مبنای دفاع مشروع در فضای مجازی در نهایت به تجزیهوتحلیل وضعیت حقوقی دفاع مشروع، با الهام از شرایط تعیینشده در مادة 156 ق.م.ا از منظر قانونی بپردازد. این تحقیق در نهایت نتیجهگیری میکند که امکان توسعة دفاعیاتی مانند دفاع مشروع به جرائم سایبری وجود دارد و مبانی سنتی دفاع مشروع برای توجیه این نوع دفاع در جرائم سایبری کفایت میکند. همچنین حق دفاع مشروع در مقابل حملة سایبری میتواند بهعنوان یکی از حقوق کاربران (شهروندان سایبری) در فضای سایبر قلمداد شود تا آنان بتوانند با توسل به آن درصدد حمایت از دادهها و سامانههای رایانهای متعلق به خود یا دیگری برآیند.
