مسئولیت کیفری ناشی از تصرف در لقطه با رویکرد تطبیقی بر فقه مذاهب پنج‌گانه

نویسندگان

1 استاد سطوح عالی حوزه‌های علمیه، سطح 4 و دکتری حقوق خصوصی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه پردیس فارابی تهران، قم، ایران

3 پژوهشگر فقه و حقوق خصوصی، دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، قم، ایران

doi
10.22034/fiqh.2024.410680.1170
چکیده

این پژوهش ناظر بر این است که اگر پیروان مذاهب پنج‌گانه در مال لقطه تصرف کنند بدون اینکه درصدد شناسایی صاحب آن برآیند، از دیدگاه حقوق کیفری ایران چه حکمی دارد؟ در صورت جرم‌‌بودن، چه عنوان مجرمانه‌ای بر آن مترتب است؟ برایند مقاله عبارت است از: اول: با وجود اختلاف‌های فقهی در رابطه با احکام لقطه بین مذاهب پنچ‌گانه، طبق ماده 5 قانون مدنی مصوب 1307 و ماده 3، 7 و 8 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، همه تابعانمذاهب پنج‌گانه ساکن ایران، تابع قوانین ایران خواهند بود و محاکم قضایی ایران صالح به رسیدگی در خصوص جرایم ارتکابی آنان است. دوم: تصرف در مال پیداشده، نمی‌تواند مصداق جرایم خیانت در امانت، تصرف عدوانی، غصب مجرمانه و سرقت قرار گیرد؛ به این دلیل که جرم خیانت در امانت، شامل امانت‌های قراردادی می‌شود و جرم تصرف عدوانی و غصب مجرمانه در اموال غیرمنقول صدق می‌کند و لازمۀ سرقت، ربودن و خارج‌کردن مال از حیازت مالک است؛ ولی چون برداشتن مال پیداشده همراه با سوء نیت جایز نیست؛ از این‌رو اگر از مسیر چنین التقاطی، مالی حاصل شود، جرم تحصیل مال از طریق نامشروع به وقوع می‌پیوندد.