فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اسانس اکالیپتوس (Eucalyptus spp) به‌دلیل داشتن ترکیباتی نظیر 1,8-سینئول و آلفاپینن، در صنایع مختلف از جمله دارویی و غذایی کاربرد زیادی دارد. با وجود معرفی گونه‌های مختلف این گیاه در ایران، مطالعات تطبیقی اندکی در زمینه مقایسه کیفیت و کمیت اسانس‌ها با گونه‌های دیگر در ایران و کشورهای دیگر صورت گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس E. camaldulensis  و E. globulus در شمال ایران و مقایسه آن‌ با استانداردهای جهانی انجام شد. برگ‌ها از منطقه بهشهر جمع‌آوری و اسانس به‌روش تقطیر با آب استخراج گردید. بازده اسانس‌ها با فرمول وزنی-وزنی محاسبه و ترکیبات شیمیایی با روش‌های کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی شناسایی شد. بازده در E. globulus 6/2 درصد و در E. camaldulensis 2/1 درصد بود. 1,8-سینئول، ترکیب غالب هر دو گونه بود. E. globulus  با 19/83 درصد 1,8-سینئول کاملاً منطبق با استاندارد ISO 3065:2011 بود، درحالی‌که مقدار 1,8-سینئول در E. camaldulensis  (به‌مقدار 46/39 درصد) پایین‌تر از حد استاندارد قرار داشت. آلفاپینن در  E. globulus به مقدار 24/7 درصد در محدوده استاندارد و در E. camaldulensis  به‌مقدار 28/13 درصد بالاتر از حد استاندارد قرار داشت. مقدار ترکیب 1,8-سینئول E. globulus در محدوده استاندارد ISO 770:2002 قرار داشت و آلفاپینن اندکی کمتر از حداقل استاندارد بود. مطابقت ترکیب اصلی  E. globulusبا استانداردها، آن را به گزینه مناسبی به‌منظور استفاده در صنایع دارویی و غذایی تبدیل می‏کند. هرچند E. camaldulensis از نظر مقدار 1,8-سینئول با استانداردها مطابقت نداشت، امّا دارا بودن درصد بالای آلفاپینن و ترکیبات متنوع‌تر، این اسانس را برای کاربردهایی که به مونوترپن‌های متنوع نیاز دارد، مناسب می‌سازد.