فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

غصب در فقه امامیه اثبات ید عدوانی غاصب بر مال یا حق دیگری است؛ اما در فقه حنفیه به ازالۀ ید مالک از مال قیمت‌دارش همراه با زور و غلبه تعریف می‌شود. مفهوم‌شناسی تطبیقی می‌تواند شباهت‌ و تمایز این دو دیدگاه و تأثیر آنها بر احکام غصب را مشخص کند؛ پژوهش پیش‌رو به شیوه توصیفی و تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ضمن تحلیل مفهوم غصب از دیدگاه فقهای امامیه و حنفیه با استفاده از منابع فقهی دست‌اول این دو مذهب و بررسی تأثیر این مفهوم‌شناسی بر احکام غصب، به این نتیجه می‌رسد که در فقه امامیه ضمان غاصب به صرف اثبات ید عدوانی غاصب در همه انواع غصبِ عین، حق و منفعت محقق می‌شود؛ اما بنا بر تعریف فقه حنفیه، ضمان در صورت ازالۀ ید عدوانی مالک و تنها در برابر اموال منقول قیمت‌دار محقق می‌شود و منفعت و حق و اموال غیرمنقول را در‌بر نمی‌گیرد؛ چراکه فقهای حنفیه غصب عقار یا غیرمنقولات را محقق نمی‌دانند؛ درحالی‌که از نظر فقهای امامیه غصب هم در منقولات هم در غیرمنقولات (هرکدام به تناسب خودش) محقق می‌شود.