برآورد ضریب رواناب در منطقه کارستی (مطالعه موردی: حوضه دلی‌بجک سپیدار، استان کهگیلویه و بویراحمد)

نویسندگان

1 دانشیار /دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی /مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، یاسوج، ایران

3 کارشناس ارشد/ آبهای زیر زمینی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 عضو هیئت علمی/ سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
چکیده

بررسی پدیده‌های رواناب و نفوذ در مناطق کارستی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این فرآیندها در مناطق کارستی با سایر پوشش‌ها تفاوت دارند. به دلیل تنوع و تغییرات عوامل مؤثر بر نفوذ و رواناب در مناطق کارستی نمی‌توان رابطه مشخصی را برای این فرآیندها تعیین کرد. در این تحقیق بررسی و برآورد میزان ضریب رواناب و نفوذ در منطقه کارستی دلی بجک سپیدار واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد در دو مقیاس حوضه و پلات صورت گرفته است. بدین منظور اندازه‌گیری مؤلفه‌های بارش (در سه ایستگاه باران‌سنجی) و رواناب در سطح حوضه به طور مداوم طی سالهای آبی 88-1387 و 89-1388 انجام و بر اساس آن ضریب رواناب برآورد گردید. همچنین در مقیاس پلات با استفاده از باران‌ساز مصنوعی در  25 آزمایش این مؤلفه‌ها بر روی پوشش خاکی و سنگی منطقه مورد بررسی قرار گرفتند. بررسی بارش و رواناب در این حوضه نشان داد که منطقه مورد مطالعه از ظرفیت نفوذ بالایی برخوردار است به نحوی که در بارش‌های 133، 130 و 95 میلی‌متری در سطح حوضه، به ترتیب ضرایب روانابی معادل 5/1، 54/0 و 45/0 درصد به دست آمده است. آزمایش‌های انجام شده به وسیله باران‌ساز مصنوعی نیز دامنه وسیعی از ضریب رواناب را نشان می‌دهد، به طوری که از صفر تا 40 درصد تغییر می‌کند.