فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تشریح ارتباطات جامعه و اثر ادبی و بازنمایی جهان اجتماعی در متن ادبی، محوری‌ترین موضوع نقد جامعه‌شناسی ادبیات به‌شمار می‌‌رود. در این میان، مطالعات جامعه‌شناسی رمان به‌عنوان یکی از گرایش‌های جامعه‌شناسی ادبیات، اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا در میان قالب‌های ادبی، رمان بیشتر از هر نوع ادبی دیگر، تحت تأثیر اوضاع و شرایط مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قرار دارد و بهتر از سایر انواع ادبی می‌‌تواند رخدادهای مهم جامعه را در خود بازتاب دهد. ازاین‌رو، نویسندگان پژوهش حاضر بر پایۀ نظریۀ محتواهایِ جامعه‌شناختی رمان از هانری زالامانسکی ، خوانشی جامعه‌شناسانه از چهار رمان بافته‌‌های رنج، شوهر آهوخانم، شادکامان درّۀ قره‌سو و دکتر بکتاش که از آثار شاخص افغانی هستند، ارائه داده‌اند و مفهوم آگاهی طبقاتی را در این چهار اثر بر اساس یک روش علمی‌، تحلیل کرده-اند. شیوۀ انجام پژوهش به‌صورت توصیفی‌ـ‌‌تحلیلی بوده است و داده‌‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوا بررسی شده‌اند. نتیجۀ حاصل از رده‌بندی محتواهای رمان‌های افغانی گویای آن است که آگاهی طبقاتی، یکی از محتواهای تکرارشوندۀ چهار رمان مذکور است. فرایند آگاهی طبقاتی در این رمان‌ها، ابتدا در اقشار فرودست شکل می‌گیرد؛ بدین‌صورت که از مفهوم ازخودبیگانگی و پس‌ازآن شی-ءوارگی آغاز می‌شود و پس از درک آگاهی طبقاتی، درنهایت به تحرک طبقاتی منجر می‌گردد.