مطالعه تطبیقی الگوهای بازنمایی بزه‌کاری در مطبوعات ایران و آلمان با تأکید بر کیفرگرایی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه جزا و جرم شناسی دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکده جامعه‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی

3 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی

doi
10.22059/jqclcs.2020.304895.1577
چکیده

با وجود پیدایش رسانه‌های نوظهور هم‌چون شبکه‌های اجتماعی، روزنامه هم‌چنان نقش مهمی در اطلاع‌رسانی ایفا می‌کند. از جمله اطلاعات مورد توجه در صفحات مطبوعات، اخبار و حوادث جنایی‌ای است که - از هر دو حیث کمی و کیفی- با دنیای واقع و آمار و ارقام رسمی انطباق ندارد. نحوه‌ بازنمایی جرم بر مبنای «ارزش خبری»، نقش مهمی در تغییر بینش افراد نسبت به جرم، مجازات و نظام عدالت کیفری دارد. این مقاله با رویکرد تطبیقی به بررسی الگوهای بازنمایی بزه‌کاری، کیفر و بزه‌دیدگان در مطبوعات ایران و آلمان می‌پردازد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی و کمّی است که به بررسی تحلیل محتوای دو روزنامه پُرمخاطب ایران و آلمان (همشهری و بیلد )، طی بازه‌زمانی از ابتدای بهمن سال 1398 تا پانزدهم فرودین ماه سال 1399 پرداخته است. نتایج در زمینه‌ بازتاب بزه‌کاری در روزنامه‌ همشهری از مجموع 311 عنوان خبری و روزنامه‌ بیلد با 134 عنوان، حاکی از عدم تفاوت فاحش در نمایش برخی جرایم هم‌چون قتل عمد و غیرعمد و تجاوز جنسی است. در زمینه‌ بازتاب پاسخ از سوی نظام عدالت کیفری، تفاوت فاحشی بین دو روزنامه‌ مورد بررسی وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که روزنامه‌ همشهری، 60 درصد به «اعدام» و «قصاص» و تنها 4 درصد به دست‌گیری و حبس اختصاص داده و در مقابل، روزنامه‌ بیلد تنها به یک مورد اعدام (آن هم مربوط به کشور گینه‌نو) و 86 درصد به دست‌گیری و حبس پرداخته که در مجموع، روزنامه‌ همشهری، از حیث کمیت و ماهیت بازتاب عدالت کیفری کیفرگراتر از روزنامه‌ آلمانی بیلد است.