واکاویمؤلفه های غناییدرنمایشنامه های ایرانی؛ با تأکید بر نمایش نامه های غلامحسین ساعدی، اکبر رادی و بهرام بیضایی
نویسندگان
1 دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.30473/pl.2022.9363چکیده
مفاهیم غنایی در آثار ادبی با بیانی عاطفی و احساسی همراه است. نمایشنامه هم یکیاز فرمهای پرکاربرد ادب غنایی است. بسیاری از نمایشنامههای معاصر ایرانی برای بازتاب دادن احساسات و عواطف نویسنده و اشخاص نمایش، با مفاهیم غنایی درپیوندند. از جملهی این مفاهیم در بیشتر نمایشنامههای ساعدی، رادی و بیضایی میتوان به مؤلفههای زیر اشاره کرد: عنصر عشق و مضامین عاشقانه، احساساسات شاد و ناشاد و عواطف فردی نویسنده و اشخاص نمایش، دید منفی نویسنده یا برخی شخصیتهای نمایش به اجتماع و روابط فردی و جمعی انسانها، حاکم بودن فضای نومیدی و غم آلود بر نمایشنامه، تقابل شخصیتها باهم و با جامعه، مضامین طنزآمیز و گاه هجوآلود در پیرنگ داستانی و ... از میان این مؤلفهها، مفاهیم عاطفی در نمایشنامههای رادی بیش از دیگران است و در نمایشنامههای ساعدی و بیضایی مفاهیم احساسی و عاطفی با مضامین تاریخی، سیاسی، اجتماعی و گاه اساطیری همراه شده است؛ بیان عواطف ناخودآگاه و خودآگاه شخصیتها در کارهای ساعدی بیشتر است. تمرکز بر شخصیت، زبان و بیان شاعرانه و روایی در نمایشنامه-های بیضایی چشمگیر است و درعین حال، توصیف و چیرگی فضای غمآلود و دید منفی به زندگی و جامعه، در آثار هر سه نمایشنامهنویس، کاربرد زیاد و مشابهی دارد.
