فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کیفردهی یکی از مهم‌ترین مراحل فرآیند کیفری و تجلی‌گاه اهداف کیفرگذاری است. تعدد عوامل، افراد، نهادها و گسترة آزادی عمل کیفردهندگان سامان‌بخشی این حوزه را ضروری می‌نماید. یکی از راهبردهای ساماندهی به این فرآیند در چارچوب الگوی کیفردهی معین، به‌کارگیری اصول راهنما یا رهنمودهای کیفردهی است. رهنمودهای کیفردهی مجموعه معیارهایی‌اند که به‌منظور ایجاد رویه‌های کیفردهی عقلانی و سازگار و ساختارمند کردن صلاحدید قضایی به‌کار می‌روند. این رهنمودها براساس مخاطب، قدرت الزام‌آوری و گسترة آزادی عمل مقام کیفردهنده به رهنمودهای هیئت‌های آزادی مشروط، رهنمودهای اختیاری و رهنمودهای اجباری تفکیک می‌شوند. همچنین رهنمودهای کیفردهی براساس شیوة اتخاذی در تعیین کیفر به دو گونة رهنمودهای مبتنی بر جدول و رهنمودهای بدون جدول یا روایی تقسیم می‌شوند. درحال‌حاضر استفاده از رهنمودهای کیفردهی در نظام‌های مختلف آن‌چنان رواج یافته که امروزه با الگوی مستقل رهنمودمحور کیفردهی مواجه هستیم. پژوهش‌ها حاکی از افزایش یک‌دستی، انسجام و پیش‌پینی‌پذیری در کیفردهی بدین شیوه هستند. نظام کیفردهی در حوزة تعزیرات از الگوی معین تبعیت می‌کند، با‌ این ‌حال کاربست نهادهای کیفردهی نامعین و اختیارات گستردة قضات در چارچوب کیفردهی معین، کیفردهی را با چالش‌های گوناگونی روبه‌رو کرده است که نبود سازوکار و چارچوب قانونی سامان‌بخشْ در موارد بسیاری ناهم‌سانی، عدم پیش‌بینی‌پذیری و تشتت آراء را به‌بار می‌آورد. نوشتار حاضر با مطالعة انواع رهنمودهای کیفردهی و با به‌تصویر کشیدن ضرورت ساماندهی به فرآیند کیفردهی در حوزة تعزیرات و خلأ قانونی و ساختاری در این حوزه، کاربست و پیاده‌سازی رهنمودهای کیفردهی با ساختار روایی را پیشنهاد می‌دهد.