تحلیل سبکی خاطره نگاری شاعران و نویسندگان در مقایسه با رجال دیوانی وسیاسی از عصر مشروطه تا انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 گروه آموزشی زبان وادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس

2 عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران.

doi
10.30473/pl.2022.65259.1617
چکیده

خاطره نگاری یکی از منابع ارزنده برای شناخت ساختار سیاسی، اجتماعی، فرهنگی دوره‌های مختلف تاریخی است. این پدیده بعداز انقلاب مشروطه، مورد توجه دو گروه جامعه ؛ رجال سیاسی، درباری - رجال ادبی، فرهنگی قرار گرفت و دستاوردی متفاوت برای تصویر مسائل و حقایق جامعه شد. برهمین اساس‌‌ نگارندگان این پژوهش برآنند تا با روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی و مقایسة سبک خاطره‌‌نگاری در آثار رجال سیاسی و ادبی ، از عصر مشروطه تا انقلاب اسلامی بپردازند. نگارش خاطرات از دورة مشروطه تا انقلاب اسلامی بر اساس مقام وموقعیت نگارنده، تأکید بیشتری بر روی حوادث سیاسی و یا اوضاع اجتماعی دارند. خاطره‌نویسانی که تأکید بر نگارش خاطرات سیاسی دارند، آنگاه که از مسائل شخصی وخانوادگی خود می‌نویسند، اطلاعات سودمندی از‌تاریخ فرهنگی و اجتماعی یک ملت به دست می‌دهند. آداب ورسوم، پوشش، هنجارهای اجتماعی، اعتقادات و نکاتی این چنینی را می‌توان تا حد بسیاری در خاطرات یافت و این نکات چه بسا از جهاتی مهمتر از دستآوردهای مسألة مربوط به تاریخ سیاسی یک جامعه باشد؛ زیرا به دست دادن الگویی از اوضاع فرهنگی‌ای است که مورخان تواریخ رسمی به آن کمتر توجه می‌کنند. یافته‌های پژوهش حاکی از‌تفاوتهای سبکی خاطرات شاعران و نویسندگان در قیاس با رجال سیاسی –درباری است. آثار خاطره‌نگار این دو گروه جامعه از جنبه‌های مختلف بررسی شد و تفاوت‌های آشکاری در زمینه‌های زبان شناسی، ادبیات (شیوة بیان، کلمات گویشی و محاوره‌ای، کلمات رکیک ودور‌از ادب)، مسألة صحت خاطرات، تفاوت مخاطبان و انگیزه نگارش خاطره‌ها و فضای حاکم بر خاطره نگاشته‌ها وجود دارد.