علل و زمینه های فساد دانشگاهی و پیامدهای ناشی از آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده علوم اقتصاد و اداری دانشگاه مازندران

2 استاد دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مازندران

3 دانشیار دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران

4 دانشیار دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مازندران

doi
چکیده

سؤال اصلی پژوهش این بود که چه دلایل، شرایط و زمینه­ هایی سبب ایجاد فساد دانشگاهی می ­شود و بروز فساد دانشگاهی چه پیامدهایی برای دانشجویان، استادان، ساختار نظام آموزش عالی و دیگر نهادها و سازمان­های جامعه دارد. روش پژوهش تئوری زمینه ­ای بود. داده­ ها از طریق مصاحبه کیفی عمیق با 22 نفر از دانشجویان دوره دکتری، اعضای هیئت علمی دپارتمان علوم اقتصادی و اداری و علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه­های شهید بهشتی، تربیت مدرس و مازندران و همچنین سیاستگذاران حوزه علم و فناوری در سال 96-1395 به شیوه نمونه­ گیری نظری و هدفمند جمع ­آوری شد. یافته ­ها نشان داد که تعدد نهادهای تصمیم ­گیرنده خط­ مشی علمی، تمرکزگرایی، توجه به کمّیت به جای کیفیت، قانون­ گریزی، تجاری شدن آموزش عالی، افزایش تقاضای جامعه برای آموزش عالی و مدرک­گرایی از جمله علل اصلی بروز فساد دانشگاهی است. همچنین شرایط و زمینه ­های دیگری چون شکاف بین دانشگاه و صنعت، رویه ­های نادرست نظارت رسمی در دانشگاه­ها و تنزل آموزش در بروز فساد دانشگاهی مؤثرند. مطالعه نشان داد که پیامد چنین فسادی به کمرنگ شدن اخلاق فردی و حرفه ­ای،  پیامدهای منفی اقتصادی و پایین آمدن رفاه کلی جامعه منجر خواهد شد.