بررسی سرگشتگی و تصمیم در رمان جزیرة سرگردانی براساس اصول روان‌شناسی وجودی (آراء اروین یالوم)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

doi
10.30473/pl.2021.58886.1583
چکیده

روان‌شناسی وجودی جریانی در مطالعات روان‌شناختی است که تحت تأثیر آموزه‌های فکری اگزیستانسیالیسم در نیمة دوم قرن بیستم شکل گرفت و به‌زودی به یکی از مهم‌ترین شاخه‌های تحلیل روان تبدیل شد. از نظر این رویکرد روان‌شناسانه، مرگ، آزادی (مسئولیت)، تنهایی و پوچی (بحران معنا) مهم‌ترین دغدغه‌های انسان معاصر به شمار می‌آیند که کیفیت مواجهة با این دغدغه‌ها زمینه‌ساز سلامت یا اختلال در روان افراد است. رمان جزیرة سرگردانی از سیمین دانشور یکی از مهم‌ترین آثار داستانی معاصر فارسی محسوب می‌شود که مضمون اصلی آن سرگشتگی و حیرت سوژه‌های انسانی در جامعة نیمه‌مدرن ایران است. نویسندة رمان در کنار توجه به مسائل مرگ، تنهایی و معنای زندگی، به‌شکل ویژه موضوع مسئولیت و تصمیم را دست‌مایة داستان‌پردازی قرار داده است. این مقاله در پی آن است تا با روش توصیفی – تحلیلی و با رویکردی بینارشته‌ای موضوع سرگشتگی، مسئولیت و تصمیم را در رمان جزیرة سرگردانی براساس مبانی فکری روان‌شناسی وجودی بررسی نماید و به این پرسش پاسخ دهد که تصمیم‌های شخصیت‌های رمان یادشده ذیل کدام نوع از انواع تصمیم می‌گنجند و این شخصیت‌ها که هرکدام به‌گونه‌ای در جایگاه انتخاب قرار دارند، برای غلبه بر اضطراب وجودیِ قرار گرفتن در موضع انتخاب، از چه ترفندی بهره می‌گیرند. نتایج نشان می‌دهد تصمیم از نوع سرگردان بیشترین تکرار را در روایت دارد و شخصیت‌های رمان برای گریز از اضطراب وجودی بیشتر از ترفند جابجایی مسئولیت بهره می‌گیرند.