بررسی نقش روابط سببی با تکیه بر روایت‌پردازی بوستان سعدی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد. ایران

2 استادیار دانشگاه شهرکرد

doi
10.30473/pl.2021.7898
چکیده

یکی از مسائل مهم­ در مورد روایت، توالی روایی و نقش عوامل سببی در طرح­ریزی­های داستانی است. روابط سببی آفریننده روایت به خصوص در ادبیات تعلیمی ما در ارتباط با مضامین مختلف جامعه شکل می­گیرند. در این مقاله کوشیده شده تا با بررسی روایی حکایات بوستان، روابط سببی و مضامین غالب در روایت­پردازی سعدی و نیز شیوۀ وی در حل معمای حکایات این اثر بررسی شود. روابط سببی غالب در حکایات بوستان به عنوان یک متن تعلیمی- اخلاقی عواملی همچون فرهنگ و ایدئولوژی­های جامعه، خصلت­های اخلاقی، گفتمان عرفانی شناخته شد. همچنین حضور شخصیت­های تایپیک در طرح­آفرینی روایت بررسی شد. شگرد سعدی در شرح و توضیح روابط سببی حکایتش در اغلب موارد، شکل دادن یک گفت­وگو است که معمای طرح­شدۀ روایت را حل می­کند. بنیان گذاشتن حکایت براساس این مضامین نشان از توجه سعدی به­عنوان یک معلم اخلاق به مسائل مختلف جامعه دارد که ارتباط ساختار و محتوا را برای بوستان رقم زده است.