فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل انتقادی گفتمان یکی از مباحث مهم در گفتمان سیاسی و اجتماعی است که چگونگی تبلور و شکل­گیری معنا و پیام واحدهای زبانی در ارتباط با عوامل درون­متنی بررسی می­کند. مرزبان نامه، به عنوان یک متن کهن، یکی از متون تمثیلی ایران قبل از اسلام است که نویسنده در آن، به آسیب­شناسی موضوعات اجتماعی - سیاسی روزگار خود یا دوره­های قبل پرداخته و از این رهگذر ضمن اینکه به گونه­ای فرهنگ را منتقل کرده، به کمک زبان و قدرت آن، به تولید اندیشه­های سیاسی روزگار کمک شایانی کرده­است. این نگارش بر آن است که با تکیه بر آرای فرکلاف، به چگونگی بازنمایی گفتمان انتقادی متن داستان «زیرک و زروی» بپردازد. مقاله به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بر اساس چارچوب نظری فرکلاف، در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین به ارتباط لایه­های گفتمان و پیوند زبان و جامعه­پذیری جامعه از رهگذر حکایات می­پردازد. حاصل سخن این است که این متن، ضمن اینکه نقش مهمی در انتقال عقاید و ارزش­های حاکم بر جامعه دارد، گفتمان گفتاری و کرداری شخصیت­های داستان، در خدمت تثبیت اندیشۀ سیاسی نویسنده است و فضای فکری و قدرت امکانات موجود در گفتار، توضیح چرایی تولید این متن با توجه به سیاست حاکم است.