صنعت فرهنگ و فیلم دینی: تحلیل انتقــادی فیلم سینمایی سربهمهــر
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
doi
چکیده
در این مقاله با پیروی از این ایده مبنایی که کلیت اجتماعی را میتوان در تصویر به عنوان امر به ظاهر پیش پا افتاده کلیت جزیی تحلیل کرد، به بررسی وضعیت دین در ایران معاصر و در قاب سینما پرداخته شده است. توجه ویژه و رویکرد اساسی در این مقاله به نگاههای انتقادی مکتب فرانکفورت درباره فرهنگ و سینماست. بدین منظور یکی از فیلمهای برگزیده دینی در سالهای اخیر، با استفاده از آراء مکتب فرانکفورت درباره فرهنگ و رسانه و نیز استفاده از رویکرد انتقادی «تحلیل گفتمان انتقادی» به زبان، مورد تحلیل قرار گرفته است. بدینمنظور پس از مروری تحلیلی بر آراء آدورنو و بنیامین درباره صنعت فرهنگ و سینما و با توجه به اینکه در رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف، تحلیل گفتمان به تنهایی قادر به تحلیل پرکتیس اجتماعی گستردهتر نیست و نیاز به نظریه اجتماعی دارد، از رویکرد فرکلاف برای تحلیل فیلم استفاده شده است. با استفاده از رویکرد فرکلاف در سه سطح پرکتیس متنی و پرکتیس گفتمانی و پرکتیس اجتماعی، به توصیف، تفسیر و تبیین متن فیلم سربهمهر پرداخته شده است. از نتایج عمده تحقیق حاکم شدن منطق کالایی بر فیلمهای دینی بهطور خاص، و برداشت از دین بهطور عام، در صنایع فرهنگی است.